Latin music logolatin music
editorialΒιογραφικόΝέαΜουσικήΠρόσωπαΙστορίαmediaPhoto GalleryForum
Ημερομηνία: 26/6/2017
latinmusic category
Οι κόντρες της Salsa και τα τραγούδια του καβγά (άλλως, η ευγενής τέχνη της "tiradera").


- Ούσα η salsa μια μουσική βουτηγμένη και γαλουχημένη στίς παραδοσιακές λατινοαμερικάνικες αξίες της guaperia (μαγκιάς) και του machismo (υπερτονισμένου ανδρισμού, έως και σωβινισμού), διόλου περιέργως βρίθει απο ιστορίες τραγουδιών που οι στίχοι τους «την λένε», ανοιχτά ή καλυμμένα, σέ άλλους καλλιτέχνες, προκαλώντας, κοροϊδεύοντας ή κακολογώντας τους, προς τέρψιν βεβαίως του ακροατηρίου που όχι μόνο αντιλαμβάνεται επακριβώς πρόσωπα, πράγματα και κρυφά νοήματα μά επιπλέον, το γλεντάει τρελά με κάτι τέτοια. Αυτή η πρακτική της λοιδωρίας «αντίπαλων» καλλιτεχνών μέσα απ΄τους στίχους ενός τραγουδιού λέγεται στην salsa διάλεκτο “tiradera”, εκ του “tirar” που σημαίνει «πετάω», «ρίχνω», τουτέστιν μεσούσης της “tiradera” ο τραγουδιστής «πετάει» ή «ρίχνει» στον καλλιτέχνη – στόχο του σπόντες και προσβολές , εξ ού και ο παραστατικότατος όρος. Η “tiradera” έλκει, βεβαίως, τη μακρινή καταγωγή απο τίς πολύ παλιότερες υπαίθριες φιέστες της rumba στην Κούβα (που συχνά κατέληγαν σε ομηρικούς καβγάδες και, κάποτε, μαχαιρώματα και φόνους) κι ακόμα, στίς περίφημες «μονομαχίες» των poetas, των δεινών αυτοσχεδιαστών που στίς αγροτικές γιορτές των κυρίως λευκών χωρικών της Κούβας και του Πουέρτο Ρίκο διαγωνίζονταν μεταξύ τους στην ανταλλαγή μακροσκελέστατων μισο – τραγουδιστών, μισό – μιλητών πειραγμάτων, με ειρηνικό μεν αλλά άκρως τσουχτερό χαρακτήρα. Η παράδοση έχει πιά σχεδόν εξαφανιστεί στην salsa, ήταν όμως εξαιρετικά δημοφιλής τήν εποχή της salsa clasica (κυρίως κατά την δεκαετία του 70), οπότε θεωρείτο αναμενόμενο εφ΄όσον μια ορχήστρα διασπαστεί και σχηματισθεί μια νέα απο τους αποχωρήσαντες μουσικούς (κάτι πολύ συνηθισμένο τότε) ή ένα εξέχον μέλος, συνήθως τραγουδιστής, «προδώσει» τους συντρόφους του και ξεκινήσει σόλο καριέρα, ν΄ακολουθήσουν τα εκατέρωθεν μουσικά βέλη στους επόμενους δίσκους των εμπλεκόμενων καλλιτεχνών.

              
      
                  
            Ray Barretto (καθιστός) και Adalberto Santiago : Μια φιλία που πέρασε δύσκολες στιγμές.

- Ως κλασικό παράδειγμα στέκεται, βέβαια, στο διηνεκές η κόντρα ανάμεσα στον μακαρίτη Ray Barretto και την ορχήστρα Tipica 73. Η αρχή έγινε στο άλμπουμ του Barretto “Indestructible” (απο τους κορυφαίους salsa δίσκους όλων των εποχών), που ηχογραφήθηκε μετά την αποχώρηση του τραγουδιστή Adalberto Santiago και σχεδόν της μισής ορχήστρας του Barretto προκειμένου να σχηματίσουν την επίσης σημαντικότατη μπάντα Tipica 73 (διαβάστε σχετικά στην συνέντευξη του Alfredo de la Fe). O Barretto, εξαιρετικά πικαρισμένος απο την στάση των πρώην μουσικών του, ηχογράφησε το τραγούδι “Indestructible” (με καινούριο τραγουδιστή τον Tito Allen), το οποίο λέει μεταξύ άλλων

Οταν στην ψυχή νιώθεις πόνο απ΄την προδοσία ενός φίλου,
εκείνη την στιγμή σκέψου πώς όλα είναι δυνατά και με τους νέους φίλους,
η δύναμη σου θα γίνει ανίκητη.


Στον ίδιο δίσκο υπάρχει ακόμα το “Llanto de Cocodrilo”, που σχεδόν «φωτογραφίζει» τον Adalberto Santiago και λέει τα εξής χαριτωμένα :

Εφυγες σαν τον κάβουρα, περπατώντας με την όπισθεν,
δέν θέλω καμμία σχέση μαζί σου, φύγε κι άσε με στην ησυχία μου.


Πιο κάτω, το έκτοτε κλασικό coro συμπληρώνει

Θα σε κλάψω με κροκοδείλια δάκρυα


Κατόπιν, το πράγμα χοντραίνει έτι περισσότερο με τους αυτοσχεδιασμούς του Tito Allen :

Aν ποτέ σκεφτείς να τινάξεις τα μυαλά σου στον αέρα,
ειδοποίησε με και στην κηδεία σου θα κλάψω σαν κροκόδειλος.
Oταν θα πεθαίνεις, εγώ θα΄μαι ο εξομολογητής σου

κι αντί να σε ανακουφίσω, τον πόνο σου θ΄αυξήσω .

Ωραίες κουβέντες! Εννοείται πώς στον προσεχή δίσκο της Tipica 73 "La Candela" η απάντηση ήρθε πληρωμένη : Το ανθολογικό κομμάτι “Canuto” είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο (κι απευθυνόμενο) στον Ray Barretto και μόνο απ΄τον τίτλο του (“Canuto” ίσον...Βλάκας !) γίνεται αντιληπτή η ένταση της επίθεσης που ακολουθεί. Πραγματικά, το “Canuto” είναι απ΄τα στιχουργικώς σφοδρότερα, προσβλητικότερα κι επιθετικότερα salsa κομμάτια που έχουν ηχογραφηθεί, ταιριαστό επιστέγασμα στην κουλτούρα του περιθωρίου, του δρόμου και της βίας που εξέθρεψε κι ανέδειξε την πρώτη (και δημιουργικώς σπουδαιότερη) φάση της salsa. Λέει μέσα :

Αυτό είναι για σένα, βλάκα !
Ακου : Εσύ νόμιζες πώς δέν γίνεται και τώρα το βλέπεις μπροστά σου
Υπάρχει η Tipica 73 και θα υπάρχει για πάντα
Ετσι λένε όσοι πάνε στις συναυλίες μας
Εγώ στο’ πα, βλάκα, και θα στ΄αποδείξω τώρα
Πώς την αξία αυτής της ορχήστρας δέν μπορείς να την αγοράσεις
Κοίτα, είσαι μια αποτυχία κι η περίπτωση σου
Είναι αξιολύπητη

Coro : Βλάκα, η περίπτωση σου είναι αξιολύπητη

Soneos : Για να΄σαι τόσο άπληστος, απέτυχες τελείως


Εγώ στο΄πα, όσο γερνάς τόσο πιο βλάκας γίνεσαι

Μαζί μου μήν τα βάζεις, γιατί είμαι πιο μάγκας απο σένα

Σε βλέπω που΄χεις αδυνατίσει, σαν στέκα έχεις γίνει

Εγώ στο΄πα, δέν μου κάνεις ούτε για να μου γυαλίσεις τα παπούτσια

Κανε πιο πέρα, είσαι φτηνός

Είσαι μια αποτυχία

Στο ξαναλέω, αν δεν το κατάλαβες

Θα σε ρίξω στο ποτάμι με μια πέτρα δεμένη στα πόδια

Βλάκα, σ΄εσένα μιλάω

Και δεν μου απαντάς.


Παρά τίς βαριές κουβέντες, πάντως, με τρόπο πολύ συνηθισμένο στα latin δρώμενα οι σχέσεις ανάμεσα στον Barretto και τον Adalberto Santiago ξαναέφτιαξαν στην πορεία και ηχογράφησαν μαζί το μνημειώδες άλμπουμ του Barretto “Rican/Struction”, του 1979. Προηγουμένως, ο Adalberto είχε προλάβει να φύγει απο την Tipica 73, μαζί με άλλους μουσικούς τής μπάντας, για να φτιάξει τους σχετικά βραχύβιους Los Kimbos. Την θέση του Adalberto στην Tipica 73 πήρε, τότε, ο Tito Allen, ο ίδιος ακριβώς που μερικά χρόνια πρίν «έριχνε» όλες εκείνες τις προσβολές προς την ορχήστρα μέσα απ΄τους δίσκους του Barretto !

- Αλλη κόντρα που προσέλαβε σχεδόν μυθικές διαστάσεις ήταν εκείνη ανάμεσα στον τραγουδιστή Andy Montanez και την μπάντα που τον ανέδειξε, η οποία ήταν, βέβαια, το «Πανεπιστήμιο της Salsa» (La Universidad de la Salsa, όπως το λένε ακόμα), δηλαδή το Gran Combo de Puerto Rico. Ο Andy ήταν το αδιαφιλονίκητο αστέρι της ορχήστρας και απολάμβανε εξαιρετικής δημοτικότητας στο Πουέρτο Ρίκο, τη Νέα Υόρκη κι όλες τίς χώρες της Καραϊββικής, όταν εν έτει 1977 ο αρχηγός της πιο δημοφιλούς ορχήστρας salsa της Βενεζουέλας, της Dimension Latina, κατέφθασε στο Πουέρτο Ρίκο για να «ψήσει» την πιο διάσημη μεταγραφή της salsa ιστορίας (προς αντικατάσταση του Oscar D’ Leon, που μόλις είχε εγκαταλείψει την ορχήστρα) η οποία έγινε με απολύτως ποδοσφαιρικούς όρους : Ηταν η εποχή της απότομης οικονομικής άνθισης της Βενεζουέλας, ένεκα της κατακόρυφης ανόδου στις πετρελαϊκές τιμές που η ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 70 είχε πυροδοτήσει, οπότε στην χώρα (5η πετρελαιοπαραγωγό του κόσμου) το χρήμα άρχισε να ρέει άφθονο, ο κόσμος να ξεφαντώνει κι επαγωγικώς, οι ορχήστρες να κάνουν δουλειές με φούντες. Ετσι, ο Joseito Rodriguez (μουσικός διευθυντής της Dimension Latina) πήγε στο Πουέρτο Ρίκο κι ακούμπησε στο τραπέζι του Andy ένα συμβόλαιο που ακόμα και με τα σημερινά δεδομένα μοιάζει αυτοκρατορικό : 100.000 δολάρια τον χρόνο, συν σπίτι, συν αυτοκίνητο με σωφέρ, συν δίσκους, συν μπόνους κ.λ.π., κ.λ.π.. Με τρέχουσες τιμές, αυτό το ποσό ξεπερνά το μισό εκατομμύριο δολάρια ετησίως κι όπως γίνεται κατανοητό, ο Andy είπε αμέσως «ναί» κι ετοίμασε τις βαλίτσες του, ενώ ο Joseito Rodriguez κυριολεκτικά φυγαδεύτηκε απο την πίσω πόρτα του ξενοδοχείου που έμενε στο San Juan, καθώς η φήμη περί «αρπαγής» του Montanez διέτρεξε αμέσως όλο το νησί κι έξω στον δρόμο είχαν στηθεί και περίμεναν τον Βενεζουελανό μουσικό εξαγριωμένοι salseros με μαχαίρια και περίστροφα προκειμένου να του επιστήσουν την προσοχή στο λάθος που ετοιμαζόταν να διαπράξει.

Ο Montanez, βέβαια, συζήτησε τυπικά το θέμα με τον μέντορα του και αιώνιο διευθυντή του Gran Combo, τον πιανίστα Rafael Ithier, ο οποίος παραδέχτηκε μεν ότι πράγματι, ο Andy θα΄ταν τρελός να αρνηθεί μια τέτοια πρόταση, απ΄την άλλη όμως σε προσωπικό επίπεδο έμεινε πικραμένος απ΄την στάση του τραγουδιστή, καθώς θεωρούσε πώς εκείνος τον είχε αναδείξει και του΄χε φερθεί σχεδόν σαν πατέρας, ενώ η σχέση του Gran Combo με τον Andy είχε γίνει τόσο στενή που, μόλις επτά μήνες πρίν, όταν το συγκρότημα βρέθηκε χωρίς δισκογραφικό συμβόλαιο, ο τραγουδιστής έβαλε υποθήκη το σπίτι του για να βρεθούν χρήματα ώστε να ξεκινήσουν τήν δική τους εταιρία, την El Gran Gombo Records (EGC Records).

Ακολουθώντας, λοιπόν, το «πρωτόκολλο» της salsa, το Gran Combo δέν παρέλειψε να συμπεριλάβει στον επόμενο δίσκο του (“El Gran Combo en Las Vegas”), ένα κομμάτι που εξώφθαλμα αναφερόταν στον Andy Montanez και την υποτιθέμενη, απο κάποιους, διάλυση του γκρούπ μετά το φευγιό του δημοφιλέστατου τραγουδιστή. Το κομμάτι δεν ήταν άλλο απ΄το περίφημο “Aqui No Ha Pasado Nada”, όπου μετά απο μια γενικόλογη εισαγωγή περί της συνέχειας των πραγμάτων στη ζωή, ακολουθεί η ευθεία επίθεση με το coro «Εδώ δέν έχει αλλάξει τίποτα, όλα συνεχίζουν όπως πρίν» και τον Charlie Aponte να αυτοσχεδιάζει :

Απο εδώ όποιος θέλει φεύγει , αλλά εμείς τον προειδοποιούμε
Σκέψου καλά τι σου ξημερώνει αύριο
Γιατί σύντομα θα το μετανοιώσεις !


Εκτός αυτού, στην διάρκεια του κομματιού ο Aponte αναφωνεί κάθε τόσο “alacran !” (σκορπιέ!) και το τραγούδι τελειώνει με την βραχνή φωνή του ίδιου του Ithier να λέει «Σκορπιέ, εδώ δεν έχει αλλάξει τίποτα !». Αργότερα, ο Andy Montanez ρώτησε τον Ithier αν με την λέξη «σκορπιός» παρομοίαζε τον ίδιο μ΄ένα επικίνδυνο ζώο, στο οποίο ο Ithier του απάντησε : «Οχι, απλά ο σκορπιός έχει εκατό πόδια για να ψάχνει πιο εύκολα τα εκατό χιλιάδες δολάρια!». Ο Montanez πειράχτηκε τόσο απο αυτό το κομμάτι ώστε για χρόνια σταμάτησε να μιλάει στον συνθέτη (και πρώην καλό του φίλο) Roberto Anglero, ενώ μέσω της Dimension Latina έστειλε την (καλο)πληρωμένη απάντηση μ΄ένα κομμάτι που έλεγε :

Σκορπιό, γιατί με λές σκορπιό ;
Εσύ έχεις το δηλητήριο, εγώ έχω τη μουσική μου...


Τρία χρόνια αργότερα, με τη λήξη του συμβολαίου του, ο Andy Montanez επέστρεψε στο Πουέρτο Ρίκο για ν΄ακολουθήσει, ως σήμερα, σόλο καριέρα. Οι πορτορικάνοι τον αγκάλιασαν ξανά, όμως η σχέση του με τον Ithier παρέμεινε ψυχρή και, παρ’ ότι αργότερα εμφανίστηκε ως guest σε κάποια επετειακά κονσέρτα του Gran Combo, οι δύο άνδρες ποτέ δέν αποκατέστησαν εντελώς την άλλοτε αδερφική φιλία τους. Ο Frankie Vasquez μου διηγήθηκε επ΄αυτού ένα αστείο περιστατικό : Πρίν μερικά χρόνια στο Πουέρτο Ρίκο ένας ζάμπλουτος φαν της salsa αποφάσισε να στήσει για τον γάμο του ένα κονσέρτο με τα μεγαλύτερα αστέρια της salsa στην έπαυλη του. Και ποιός δέν ήταν ! Tommy Olivencia, Tito Rojas, Luisito Carrion, Junior Gonzalez, Bobby Valentin, Roberto Roena, Giovanni Hidalgo, φυσικά ο Andy Montanez και κάμποσοι άλλοι. Καθώς το κλίμα ευθυμίας (και το κύμα του αλκοόλ) διαρκώς επεκτεινόταν, ο Luisito Carrion, που εκτός απο εξαιρετικός τραγουδιστής είναι και τρομερός μίμος, πήρε το μικρόφωνο κι άρχισε να μιμείται τίς φωνές και τον τρόπο ομιλίας και τραγουδιού πολλών απ΄τους παριστάμενους καλλιτέχνες. Κάποια στιγμή, έκανε την φωνή του ολόιδια με την πολύ χαρακτηριστική φωνή του Rafael Ithier κι απευθυνόμενος στο Andy Montanez, άρχισε να του λέει "Andy, γιέ μου, παιδί μου, σπλάχνο μου, έλα κοντά μου που σε αγαπάω τόσο» κ.λ.π., στο άκουσμα του οποίου η ομήγυρη ξεκαρδίστηκε στα γέλια αλλά ο Montanez έγινε πυρ και μανία ! Εχε χάρη που ο Carrion είναι γνωστός κι αδιόρθωτος πλακατζής...

- Για να επιστρέψουμε στις μελωδικές κόντρες, όμως, η Dimension Latina (με τον Andy ως τραγουδιστή) δέν ξέχασε και τον δικό της αποστάτη : Σε ουκ ολίγα τραγούδια της υπάρχουν σπόντες προς τον Oscar D’ Leon, που στο μεταξύ είχε μεταβληθεί σε σουπερ σταρ, ο οποίος μνημονευόταν ειρωνικά ως «ο σπουδαίος τραγουδιστής που ταξιδεύει ανά τον κόσμο». Στην πιάτσα της salsa εκείνο τον καιρό λεγόταν ευρύτατα πώς ο Oscar D’Leon είχε δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα με την υπερφίαλη συμπεριφορά του όσο ήταν μέλος της ορχήστρας, ενώ θρυλείται πώς οι οικονομικές του απαιτήσεις απέναντι στα υπόλοιπα μέλη της Dimension (με τους οποίους ξεκίνησε μερικά χρόνια πριν, άγνωστος μεταξύ αγνώστων) άγγιζαν τα όρια της απληστίας. Ο Oscar D’ Leon, πάντως, έχει απαντήσει στις κατηγορίες λέγοντας πως οι διαφορές του με το γκρούπ ήταν κυρίως μουσικές και πώς ήθελε ν΄ακολουθήσει τον δικό του καλλιτεχνικό δρόμο, πράγμα επίσης αληθινό, καθώς ο πρώτος δίσκος που ηχογράφησε σαν σολίστας (“Oscar D’ Leon y Su Salsa Mayor”) ήταν μουσικώς ανώτερος απ΄τις ως τότε δουλειές της Dimension Latina κι οι δίσκοι που ακολούθησαν, στο υπόλοιπο της δεκαετίας του 70, έδειξαν πώς ο Oscar ήταν όντως φτιαγμένος για μεγαλύτερα πράγματα.
Πρόσφατα άρθρα
1. Λάτιν ιστορίες : Η ζωή εν barrio δια στόματος Frankie Vazquez.
διαβάστε το...


Γίνετε μέλος σήμερα!

Τελευταίες προσθήκες
1. Η Ιστορία της Μουσικής στην Κούβα, μέρος 1ο : από την Αποικία ως το Son.
διαβάστε το...
2. Στίχοι τραγουδιού : "COMO LA QUERIA" (Raul Marrero)
διαβάστε το...
3. Η latin εκπομπή επιστρέφει στον Kosmos 93.6!
διαβάστε το...
4. Carlos "Patato" Valdes, 1926-2007 : στη μνήμη ενός μεγάλου
διαβάστε το...
5. "Η Salsa ορχήστρα πρέπει να φτάνει τη μουσική σε οργασμικό επίπεδο" (JIMMY DELGADO)
διαβάστε το...
6. "Λοιπόν, Ας Μιλήσουμε Γιά Μουσική" : ένα άρθρο του Gabriel Garcia Marquez.
διαβάστε το...
7. Το CD player του latinmusic.gr : Καλοκαίρι 2007.
διαβάστε το...
8. "Αυλαία" γιά τον τραγουδιστή Tito Gomez.
διαβάστε το...
9. Λάτιν ιστορίες : Η ζωή εν barrio δια στόματος Frankie Vazquez.
διαβάστε το...
10. Στίχοι τραγουδιού : "AHORA ME DA PENA" (Henry Fiol)
διαβάστε το...
Νέες Κυκλοφορίες
Διάφοροι καλλιτέχνες - "BACHATA ROJA"
Αναλυτικά
SON DE TIKIZIA - "PA' LOS PIES"
Αναλυτικά
GILBERTO "PULPO" COLON - "HOT BREAD"
Αναλυτικά
MARC ANTHONY - "El Cantante"
Αναλυτικά
PIBO MARQUEZ & DESCARGA CRIOLLA - "Homenaje A Los Reyes De La Salsa"
Αναλυτικά
Το CD του μήνα
CD of the month
παρουσίαση

Latin chat now!

Φιλικά sites

world music
sofrito
rithmolatino
latin hellas
America Latina

Design & development Lollypop |::| © 2006 Basilio Stamatiou + Latin music & Latin culture
GR EN