Latin music logolatin music
editorialΒιογραφικόΝέαΜουσικήΠρόσωπαΙστορίαmediaPhoto GalleryForum
Ημερομηνία: 26/9/2017
latinmusic category

Σελίδα 1 από 2


Santeria: Το «άγιο» πνεύμα της Αφρικής στην καρδιά της Κούβας.



Κοντεύει τέσσερις, το μεσημέρι καίει στον Τροπικό του Καρκίνου και κάτω του, η Αβάνα σιγοβράζει στη ράθυμη ατμόσφαιρα που φτιάχνουν από κοινού το ρούμι, ο καπνός, η υγρασία, η φτώχεια και η πολιτικοκοινωνική ευρεσιτεχνία που φέρει το όνομα "κουβανικός σοσιαλισμός". Κλάξον ποδηλάτων, φωνές του δρόμου , κάποιο ραδιόφωνο που παίζει salsa και μια παμπάλαια ρωσική τηλεόραση με το μυριοστό επεισόδιο της εσπερινής "telenovela", της σαπουνόπερας που ανέκαθεν λάτρευαν όλοι οι καθως πρέπει λατίνοι, σοσιαλιστές και μη - ωστόσο, ανάκατα στους ήχους της γειτονιάς, οι υπόγειες δονήσεις των τυμπάνων διατρέχουν τα γύρω κτίρια, στέλνοντας ένα χιλιοειπωμένο μήνυμα προς κάθε ενδιαφερόμενο περίοικο : "Aqui hay un tambor"! Κατά ισπανική κυριολεξία, "εδώ υπάρχει ένα τύμπανο". Κατά κουβανική καθομιλουμένη, "εδώ γίνεται μια τελετή". Και κατά απόλυτη κυριολεξία , εκεί και τότε λαμβάνει χώρα ένα απ΄τα πάμπολλα τελετουργικά δρώμενα της αφρο-κουβανικής θρησκείας που είναι πιά διάσημη με το όνομα Santeria.

Φερμένη στα στριμωγμένα από σκλάβους πλοία που ως τα τέλη του 19ου αιώνα παρέδιδαν τακτικά την ανθρώπινη πραμάτεια τους στους σπανιόλους γαιοκτήμονες της Κούβας, η Santeria του σήμερα αποτελεί μια άκρως ζωντανή και ανθίζουσα θρησκεία, που πολύ γενικά βασίζεται στο αρκούντως πολύπλοκο θρησκευτικο-μαγικο-φιλοσοφικό σύστημα που έλκει την καταγωγή του απ΄το ιστορικό έθνος των Yoruba της δυτικής Αφρικής, σύν μια ικανή επίστρωση καθολικού χριστιανισμού, απότοκο της μακράς και καταπιεστικής συμβίωσης των αφρο-κουβανών με τους ισπανούς αποικιοκράτες. Κάποτε ερμητικά κλεισμένη στα άδυτα της σκληροπυρηνικής μαύρης κοινότητας, άλλοτε επίφοβη ως ειδωλολατρική μαγεία για τις ευρείες μάζες των καθολικών αστών, η Santeria συνιστά πλέον το μεταφυσικό σημείο αναφοράς για το μεγαλύτερο ποσοστό του κουβανικού πληθυσμού, έχει παίξει σπουδαίο ιστορικό ρόλο στη διαμόρφωση της κουβανικής ταυτότητας, λαϊκής κουλτούρας και παντοειδούς τέχνης, αναγνωρίζεται (θέλοντας και μη) απ΄τις επίσημες αρχές του νησιού και, απο τα μέσα του 20ου αιώνα κι ύστερα, έχει προχωρήσει σε αξιοσημείωτες εξαγωγές. Σε πολλές ισπανόφωνες χώρες της Καραϊββικής (Πουέρτο Ρίκο, Δομηνικανή Δημοκρατία, Βενεζουέλα, Κολομβία, Μεξικό ) και, κυρίως, στις μεγαλουπόλεις των Η.Π.Α. με σημαντικούς λατινοαμερικάνικους πυρήνες, τα ιερά τύμπανα ηχούν όπως πάμπολλους αιώνες πρίν, μεταφέροντας σε ουρανούς αιθαλομίχλης τις ευβλαβείς επικλήσεις προς θεούς γεννημένους σε μια τελείως άλλου τύπου ζούγκλα : Την παλιά, καλή, μαμά των πάντων Αφρική.

Ωστόσο, η Santeria είναι μονάχα ένα απ΄τα παρακλάδια του θρησκευτικού δέντρου που φύτρωσε στον πολιτισμό των Yoruba της Δυτικής Αφρικής. Κι ενώ η αυθεντική βερσιόν της θρησκείας εξασκείται ως σήμερα σε κομμάτια της Νιγηρίας, του Μπενίν και του Τόγκο, οι απόγονοι των σκλάβων ανά το Νέο Κόσμο, ξεκομμένοι δια της βίας απ΄τη φυσική τους πατρίδα, στις νέες γαίες ανέπτυξαν τις δικές τους εκδοχές της προπατορικής θρησκείας, ουτως ώστε στην αμερικανική ήπειρο σήμερα να υφίστανται τέσσερις βασικές "σέχτες" με τις επακόλουθες κατά τόπους μικροδιαφορές τους: η προαναφερθείσα Santeria από την Κούβα, το Candomble της Βραζιλίας, το Xango από τα νησιά Τρινιντάντ - Τομπάγκο κι η πλέον πρόσφατη όλων, που υπό τον γενικό ορισμό "θρησκεία Yoruba" εξασκείται από ικανούς αριθμούς μαύρων (αλλα και λευκών) τα τελευταία 30 χρόνια στις Η.Π.Α. και ουσιαστικά, συνδυάζει στοιχεία όλων των ανωτέρω με βασικό σημείο εκκίνησης το αυθεντικό νιγηριανό τελετουργικό , αλλά κάτω από ένα πρίσμα που χωράει αρκετές new age προεκτάσεις, απολύτως χαρακτηριστικές της αμερικανικής οπτικής γωνίας σε τέτοια ζητήματα. Όπως και να΄χει πάντως, απ΄τις ποικίλλες εκδοχές της μητρικής θρησκείας, η κουβανική Santeria προβάλλει ως εκείνη με την πιστότερη ιστορική συνέχεια, αλλά και τη μεγαλύτερη διεισδυτικότητα, καθώς η επιρροή της πέραν των συνόρων της χώρας υπήρξε μακράν σπουδαιότερη των υπολοίπων. Tι εστί, λοιπόν, Santeria ; Αμέσως.

Το έθνος των Yoruba και η ιστορία τους στην Κούβα.

Εν αρχή, είναι οι Yoruba : έθνος παμπάλαιο, πραγματικό πάζλ από υπο-φυλές με, ωστόσο, κοινά τα βασικά γλωσσικά, πολιτιστικά και θρησκευτικά γνωρίσματα, που σε κάποιο απροσδιόριστο χρονικό σημείο πρό Χριστού εμφανίζεται στη Δυτική Αφρική προερχόμενο απ΄την ευρύτερη περιοχή που ήλεγχαν, πολιτιστικά και διοικητικά τουλάχιστον, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι. Σύντομα, ο πολιτισμός των Yoruba καθίσταται απ΄τους πλέον σημαντικούς αφρικανικούς πολιτισμούς, με έντονη έμφαση στις τέχνες, την ποίηση αλλά και την ανάπτυξη μιας εξαιρετικά πολύπλοκης θρησκευτικής ζωής. Ομως, φθαρμένη απ΄τους συνεχείς πολέμους με τους γείτονες, η αυτοκρατορία των Yoruba βρισκεται πιά σε στάδιο παρακμής όταν οι Ευρωπαίοι στρέφονται προς τα εκεί σε άγρα πλούτου και, κυρίως, σκλάβων που οι εχθροί των Yoruba μετά χαράς πωλούν τοις μετρητοίς. Ετσι, εκατοντάδες χιλιάδες Yoruba μεταφέρονται κακήν κακώς στα νησιά της Καραϊββικής και τη Βραζιλία. Λογικά, η πλήρης αναστολή οιασδήποτε πολιτιστικής ζωής στο περιβάλλον της σκλαβιάς καθίσταται αναπόφευκτη κι οδυνηρή, όμως η θρησκεία των προγόνων συνιστά μια άλφα ελπίδα κι ως γνωστόν, η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία. Στην Κούβα, καθώς οι Ισπανοί αφέντες, φοβούμενοι επανάσταση των σκλάβων, αποφασίζουν να εφαρμόσουν το "διαίρει και βασίλευε" χωρίζοντας τους κατά εθνότητα σε κλειστές ενώσεις αλληλοβοήθειας (αναλόγως με το αφρικανικό έθνος απ΄όπου προέρχονταν) που ισπανιστί ονομάστηκαν "cabildos", ακριβώς μέσα από αυτές τις φυλετικά αμιγείς ενώσεις η αρχαία θρησκεία των Yoruba επιζεί εν κρυπτώ, μέσω μιας μεγαλοφυιούς θρησκευτικής απάτης : υποχρεωμένοι δια ροπάλου ν΄ασπασθούν τον καθολικό χριστιανισμό, οι σκλάβοι βαφτίζουν τους αφρικανούς θεούς τους με ονόματα καθολικών αγίων, συνδυάζοντας τα χαρακτηριστικά εκάστου αγίου του εξόχως εικονολατρικού καθολικισμού με αυτά του αφρικανού θεού που του αντιστοιχεί. Ούτως, τα βιβλικά κλειδιά του Αγίου Πέτρου τον ταυτίζουν λογικά με τον Oggun, θεό του μετάλλου για τους Yoruba , η Παναγία της Regla και προστάτιδα του λιμανιού της Αβάνας γίνεται ένα με τη Yemayá, θεά της θάλασσας, το Θείο Βρέφος της Atocha έρχεται και δένει με τον Elegguá, θεό - παιδί της τύχης και του πεπρωμένου και η Αγία Βαρβάρα, προστάτιδα του απανταχού πυροβολικού, συνυφασμένη στο χριστιανικό θρύλο με την αστραπή και κατά παράδοση ντυμένη στα κοκκινόλευκα ενώνεται αξεδιάλυτα με τον Changó, θεό πολεμιστή, της φωτιάς, του κεραυνού και των αυτών χρωματικών προτιμήσεων.

Εν τοιαύτη περιπτώσει, η Santeria συνιστά ένα τρανταχτό παράδειγμα θρησκευτικού συγκρητισμού, καθώς ακόμα και σήμερα, οι περισσότεροι πιστοί της Santeria στην Κούβα δηλώνουν συνεπείς χριστιανοί, πηγαίνουν άνετα στην εκκλησία και δεν διαπιστώνουν κανένα απολύτως πρόβλημα στη συνύπαρξη π.χ. της εικόνας της Παναγίας με τά αντικείμενα-φετίχ της μαύρης Yemayá στον ίδιο βωμό. Τουναντίον, η συμβίωση των δύο φαινομενικά αντίθετων θρησκειών στην Κούβα φτάνει στην ακραία αρμονία της ύπαρξης ιστορικά σημαντικών εκκλησιών (Παναγία της Regla στο ομώνυμο λιμάνι, Παναγία της Ευσπλαχνίας στο κέντρο της Αβάνας και στο Santiago de Cuba) που όλοι ξέρουν σαν "εκκλησία της Yemayá" και "εκκλησίες της Ochún" αντίστοιχα, με το ποίμνιο στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές ν΄αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από santeros με τις παραδοσιακές φορεσιές, τα πολύχρωμα ιερά κολλιέ κι όλα τα δηλωτικά της Santeria παραφερνάλια, σε αγαστή σύμπνοια με τα ράσα των καθολικών παπάδων και χωρίς απ΄την πλευρά της επίσημης εκκλησιαστικής αρχής να υφίσταται η παραμικρή καταδικαστική αντίδραση.

Το πάνθεον της Santeria.

Η θεολογία της Santeria, κρατώντας όλα τα βασικά συστατικά της θρησκείας των Yoruba, εν αρχή παραδέχεται ένα και μοναδικό Θεό, δημιουργό του σύμπαντος κι όσων, φυσικών και υπερφυσικών, πλασμάτων των κατοικούν. Το όνομα του, ανάλογα με την εκάστοτε "φύση" και "διάσταση" του στην εν λόγω κοσμογονία, είναι Olodumáre (Σύμπαν), Olófi (Θεός) ή Olórun (‘Ηλιος), με τους Yoruba να μην Τον θεωρούν διόλου δικό τους κτήμα, αλλά ένα καθαρά οικουμενικό Δημιουργό που αφορά τους πάντες, όποιο όνομα κι αν θέλουν τα του δώσουν. Ωστόσο, καθώς η υπόσταση του είναι πέρα και μακριά απ΄την ανθρώπινη καταννόηση, για τους santeros η επίκληση του δεν έχει κανένα νόημα : αντιθέτως, την καθημερινή επικοινωνία με το μεταφυσικό φέρνουν εις πέρας οι orishas (ή orichas), τουτέστιν πνεύματα αυτού του κόσμου που, εντεταλμένοι απ΄τον Υψιστο να διεκπεραιώσουν τον ρόλο του κατά περίσταση αρωγού, προστάτη , αγγελιαφόρου, θεματοφύλακα ή τιμωρού, αποτελούν το πραγματικό αντικείμενο λατρείας και φόβου των πιστών. Καίτοι οι orishas αριθμούν περί τους 600 στην Αφρική, απ΄το πέρασμα του Ατλαντικού και τους αιώνες της σκλαβιάς στην Κούβα επέζησαν μετα βίας λίγο περισσότεροι απο 20, οι βασικότεροι των οποίων είναι οι εξής :

Elegguá : Θεός της τύχης, της μοίρας, των δρόμων. Είναι ο αγγελιαφόρος των orishas κι εκείνος που ανοίγει ή κλείνει τις πόρτες για κάθε τι. Σε όλες τίς τελετές και τις δραστηριότητες της Santeria μνημονεύεται πάντοτε πρώτος, προκειμένου να «ανοίξει» την είσοδο προς τον κόσμο των θεών, ενώ η επίκληση του ολοκληρώνει απαραιτήτως τα πάσης φύσεως δρώμενα (προκειμένου να «κλείσει» ξανά την είσοδο). Ακόμα, σαν την ίδια την τύχη, είναι ιανός (και στην Αφρική συχνά απεικονίζεται σαν τέτοιος), όντας άλλοτε καλός και γενναιόδωρος, κι άλλοτε εκδικητικός και επικίνδυνος. Ο Elegguá θεωρείται σπουδαίας σημασίας φύλακας και στην Κούβα, το ομοίωμα του (φωτ. δεξιά) τοποθετείται πάντοτε δίπλα στην πόρτα των σπιτιών. Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στο Βρέφος της Atocha ή στον Αγιο Αντώνιο ή (κάποιες φορές) στο Αγιο Πνεύμα. Τα χρώματα του είναι το κόκκινο και το μαύρο, σύμβολο του το garabato (είδος ραβδιού με γυριστή άκρη), ημέρα του η Δευτέρα και γιορτή του, η 3η Ιουνίου.

Obatalá : O θεός-δημιουργός του ανθρώπου και πρεσβύτερος όλων των orishas, που σχετίζεται με τη γαλήνη, την ειρήνη και την σοφία. Σε κάποιες υποστάσεις του (“caminos” – «δρόμους») παρουσιάζεται ως άνδρας και σε κάποιες άλλες, ως γυναίκα. Σε κάθε περίπτωση, είναι μια νηφάλια και αγαθοποιός θεότητα, που ωστόσο απαιτεί ιδιαίτερο σεβασμό και σοβαρότητα απο τους πιστούς του. Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στον Ιησού Χριστό ή στην Παρθένο της Θείας Χάριτος (Virgen De Las Mercedes). To χρώμα του είναι το λευκό, ημέρα του η Πέμπτη και γιορτή του, η 24η Σεπτεμβρίου.

Oggún : Θεός του μετάλλου, των εργαλείων και των βουνών. Ιδιαίτερα σημαντική θεότητα ως σήμερα σε περιοχές της Νιγηρίας (κυρίως στην Ilesha, απ΄όπου η λατρεία του φαίνεται να προέρχεται), στην Κούβα συγκαταλέγεται στους «πολεμιστές orishas» και θεωρείται σκληρός, βίαιος, πρωτόγονος, αλλά ισχυρός και σημαντικός προστάτης. Είναι ο πάτρωνας των σιδεράδων, των κλειδαράδων κι όσων, γενικά, δουλεύουν με το μέταλλο. Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στον Αγιο Πέτρο ή στον Ιωάννη τον Βαπτιστή ή στον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Χρώματα του είναι το πράσινο και το μαύρο, σύμβολα του το σφυρί και η μαχαίρα (machete), ημέρα του η Τρίτη και γιορτή του, η 29η Σεπτεμβρίου.

Ochosi : Αλλος ένας απο τους «πολεμιστές orishas», είναι ο θεός του κυνηγιού, αλλά και της δικαιοσύνης, των φυλακών και των νόμων. Είναι ένας «χρήσιμος» θεός και η λατρεία του έχει επιβιώσει λόγω της αναπροσαρμογής των ιδιοτήτων του στο κουβανέζικο περιβάλλον, όπου το κυνήγι έδωσε σταδιακά την θέση του στις πάσης φύσεως δικαστικές κι αστυνομικές περιπέτειες (κατά τα φαινόμενα, στην Αφρική υπήρξε μια ήσσονος σημασίας τοπική κυνηγετική θεότητα). Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στον Αγιο Norberto. Χρώμα του το βιολετί, σύμβολα του το τόξο και το βέλος, ημέρα του η Τρίτη (καθώς συντροφεύει πάντα τον Oggún) και γιορτή του, η 6η Ιουνίου.

OrúlaOrúnmila) : Κομβικής σημασίας θεότητα στην Αφρική, έχει κρατήσει μεγάλο μέρος απο την αίγλη του και στην Κούβα. Είναι ο θεός της μαντικής κι ο κατ΄εξοχήν συμβουλάτορας όλων, όντας ο ιδιοκτήτης κι αποκλειστικός χρήστης του μαντείου του Ifá, στο οποίο καταφεύγουν εξ ίσου θνητοί και orishas. Υφίστανται μυριάδες μύθοι κι ιστορίες γύρω απο τη δράση του, που όλες ανεξαιρέτως αποσκοπούν στο να παραδειγματίσουν και να διδάξουν τους κατοίκους αυτού του κόσμου. Οι ιερείς του (babalaos) είναι οι ανώτεροι στην ιεραρχία της Santeria. Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στον Αγιο Φραγκίσκο της Ασίζης. Χρώματα του, το κίτρινο και το πράσινο, σύμβολο του ο «μαντικός πίνακας του Ifá» (φωτ. αριστερά) και γιορτή του, η 4η Οκτωβρίου. Δεν έχει συγκεκριμένη ημέρα της εβδομάδας.

Yemayá : Θεά της θάλασσας και της μητρότητας. Στη Νιγηρία, είναι θεότητα ποταμού, αλλά καθώς στην Κούβα δέν υπάρχουν μεγάλα ποτάμια, η λατρεία της σχετίσθηκε με τη θάλασσα. Είναι αντικείμενο μεγάλου σεβασμού στη Santeria και νοείται πώς προστατεύει τόσο τις μητέρες, όσο και τους ναυτικούς, ενώ ο χαρακτήρας της είναι αυστηρός αλλά δίκαιος. Στην καθολική εικονογραφία (της Κούβας συγκεκριμένα) αντιστοιχεί στην Παναγία της Regla (κωμόπολης που σήμερα εφάπτεται στην Αβάνα). Χρώματα της, το γαλάζιο και το διάφανο του κρυστάλλου, σύμβολο της το ψάρι, η βάρκα και τα δίχτυα, ημέρα της η Τετάρτη και γιορτή της (σημαντική στην Κούβα), η 6η και η 7η Σεπτεμβρίου.

Ochún : H «Μαύρη Αφροδίτη» της Santeria, είναι η θεά του έρωτα, του αισθησιασμού, της γυναικείας σεξουαλικότητας, αλλά και του χρυσού, των χρημάτων, των γλυκών κι εν γένει, των ηδονών της ζωής. Είναι, ακόμη, προστάτιδα των λιμνών και των γλυκών νερών, καθώς η αφετηρία της λατρείας της στην Αφρική εστιάζεται στον ομώνυμο ποταμό, κοντά στην Ilesha. Είναι μια άκρως καπριτζόζα θεά, κοκέτα, δύστροπη, άλλοτε ολοκληρωτικά δοσμένη κι άλλοτε εντελώς καταστροφική (σαν τον έρωτα), παραμένει δημοφιλέστατη στην Κούβα και θεωρείται πώς συντροφεύει πάντοτε την (πρεσβύτερη και σοφότερη) Yemayá, συμπληρώνοντας την γυναικεία υπόσταση (μητέρα-γυναίκα). Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στην Παναγία της Ευσπλαχνίας του Χαλκού (Virgen De La Caridad Del Cobre). Χρώμα της, το κίτρινο, σύμβολο της ο καθρέφτης και η βεντάλια, ημέρα της το Σάββατο και γιορτή της, η 8η Σεπτεμβρίου.

Changó : Ισως ο δημοφιλέστερος θεός της Santeria σε ό,τι αφορά την κουβανική κοινή γνώμη, ο Changó είναι η πιο «ανθρωπόμορφη» θεότητα της Santeria, ίσως γιατί σύμφωνα με τον θρύλο (που μάλλον είναι ιστορική αλήθεια) υπήρξε θνητός, ο οποίος στη συνέχεια θεοποιήθηκε. Είναι ο orisha της φωτιάς, του κεραυνού, του χορού, της μουσικής και των τυμπάνων, μονίμως θερμόαιμος, θερμοκέφαλος, καυγατζής, γυναικάς και επιπλέον, ο θεός-αρμόδιος επί της ανδρικής ρώμης και της αρρενωπότητας. Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στην Αγία Βαρβάρα (λόγω σχέσης του πυροβολικού με την φωτιά και τον κεραυνό, αλλά και λόγω ταύτισης των χρωμάτων). Χρώμα του, το κόκκινο και το λευκό, σύμβολο του το τσεκούρι και το τύμπανο, ημέρα του η Τετάρτη και γιορτή του, η 4η Δεκεμβρίου.

Oyá : Ακόμα μια ποταμίσια θεότητα στην Αφρική, πήρε στην Κούβα τίς ιδιότητες της θεάς της θύελλας, των ανέμων και της βροχής, ενώ ένας «δρόμος» της σχετίζεται και με τον κόσμο των νεκρών (φύλακας του νεκροταφείου). Είναι δύστροπη, βίαια, η κατ΄εξοχήν «αμαζόνα» του κόσμου των orishas, συντροφεύει στους πολέμους τον Changó, με τον οποίο αποτελούν κανονικό ζευγάρι (ο κεραυνός και η θύελλα). Στην καθολική εικονογραφία, αντιστοιχεί στην Παρθένο των Κεριών ή στην Αγία Τερέζα. Χρώμα της το μπορντώ, σύμβολα της το ξίφος, το iruke (ουρά αλόγου) και η μάσκα, ημέρα της η Παρασκευή και γιορτή της, η 2η Φεβρουαρίου.

Babalú Ayé :
Ενας απο τους πιό ξακουστούς θεούς ολόκληρης της Δυτικής Αφρικής (με διάφορα ονόματα, ανάλογα με την περιοχή), πιστεύεται πώς πέρασε στη θρησκεία των Yoruba ερχόμενος απο τη γειτονική Δαχομέη, όπου είναι γνωστός με τα ονόματα Chákpana, Asojano, Asoyí και Aluá κι αποτελεί τη σημαντικότερη θεότητα του εθνικού γκρουπ Ewe-Fon (καθώς και των Arará, απογόνων τους στην Κούβα). Είναι ο θεός των φοβερών ασθενειών και των επιδημιών (κυρίως της ευλογιάς και της λέπρας) και στην Αφρική προκαλεί τρόμο, στην Κούβα όμως, προφανώς λόγω σχετικής έλλειψης μεγάλων λοιμών, πήρε τα χαρακτηριστικά του «θαυματουργού θεραπευτή», ικανού για τα πιο απίστευτα θαύματα και γιατρειές. Παρουσιάζεται με τη μορφή του κουτσού, ρακένδυτου γέρου, που στηρίζεται σε πατερίτσες και ακολουθείται πάντα απο δύο σκυλιά (εμφανής η ε
πιρροή της καθολικής εικόνας του Αγίου Λάζαρου, με τον οποίο σχετίζεται), η «στολή» του στη Santeria όμως έχει και την (αφρικάνικη) βερσιόν του ενδύματος απο τσουβάλι και της φούστας απο ξερά χόρτα. Την 17η Δεκεμβρίου, γιορτή του Αγίου Λάζαρου, δεκάδες χιλιάδες Κουβανών ξεκινούν προσκηνυματική πορεία ως το Rincon, έξω απο την Αβάνα, όπου εδρεύει ο ιερός τόπος του αγίου – orisha, αποζητώντας προστασία και θαυματουργή παρέμβαση του σε θέματα υγείας. Χρώμα του είναι το μωβ, ημέρα του η Τετάρτη και σύμβολο του το ajá (μικρή σκούπα απο κλαριά, που καθαρίζει τις «κακές επιρροές») (φωτ. δεξιά).

Osáin: Μυστηριώδης και απαραίτητος σε κάθε τελετουργία της Santeria, ο Osáin είναι η κατ΄εξοχήν θεότητα της Φύσης, τρόπον τινά η ίδια η Φύση προσωποποιημένη, όντας ο κύριος και ιδιοκτήτης όλων των φυτών που εμπλέκονται στην άκρως πολύπλοκη «μαγική βοτανολογία» της θρησκείας. Εικονογραφείται παράδοξα : με ένα χέρι, ένα πόδι, ένα μάτι, ένα τεράστιο αυτί που δέν ακούει τίποτα κι ένα μικροσκοπικό, που ακούει τα πάντα, ο Osáin είναι μάγος και θεραπευτής (σαν την Φύση) και χωρίς την παρουσία του καμμία τελετή δέν είναι δυνατή. Εχει το δικό του ιερατείο εξειδικευμένων santeros, που λέγονται osainistas. Αντιστοιχεί στον καθολικό Αγιο Συλβέστρο (αν κι αυτή η σχέση έχει περιπέσει μάλλον σε αχρηστία), χρώμα του είναι το πράσινο, σύμβολο του το κολοκύθι (που μέσα κρύβει τα μαγικά του) και ημέρα του η Παρασκευή.

Οlókun : Orisha του ωκεανού και της ανοιχτής θάλασσας, που παριστάνεται άλλωτε με ανδρική και άλλοτε με γυναικεία μορφή (συχνά δε, ως γοργόνα). Στη Νιγηρία είναι η κατ΄εξοχήν θεότητα της θάλασσας, στην Κούβα όμως, που αυτό τον ρόλο πήρε η Yemayá, ο/η Οlókun έμεινε να διαφεντεύει τα μεγάλα βάθη και το απέραντο του ωκεανού, δηλαδή την πιο απρόβλεπτη κι επικίνδυνη θαλάσσια διάσταση. Γι΄αυτό, στην Κούβα είναι απο τους πιό επίφοβους orishas και μεγάλο μέρος των τελετών προς τιμήν του έχει πλέον χαθεί, αφού οι santeros φοβούνταν (ακόμα και σήμερα) πώς η άμεση επικοινωνία μαζί του θα σήμαινε τον θάνατο τους. Τα ιερά του αντικείμενα, πάντως, θεωρούνται ισχυρή προστασία και παραδίδονται μέσα σε ένα μεγάλο βάζο ή κιούπι γεμάτο νερό (φωτ. αριστερά), μετά απο ειδική τελετή-μύηση. Ανήκει κυρίως στην δικαιοδοσία των babalaos. Χρώματα του, το μπλέ και το μαύρο και σύμβολα του, τα κοχύλια, η μορφή της γοργόνας και το τιμόνι του πλοίου.

Oddudúa (ή Oddúa)
: Αλλο ένα πιθανώς ιστορικό πρόσωπο, ο Oddudúa παρουσιάζεται σε πολλούς μύθους της Νιγηρίας ως ο γενάρχης των Yoruba ή ο πρώτος άνθρωπος στη γή, ενώ μοιάζει πολύ πιθανότερο να υπήρξε ο πρώτος βασιλιάς της ιστορικής, ιερής πόλης Ifé. Πάντως, στη Santeria αποτελεί άλλη μία ανδρόγυνη θεότητα, που εμφανίζεται και με τα δύο φύλα, αναλόγως της ιστορίας. Ο πιο κοινός, μύθος τον/την θέλει να τοποθετεί το κεφάλι στο σώμα του ανθρώπου, ολοκληρώνοντας τη δημιουργία που είχε ξεκινήσει ο Obatalá, ο οποίος μέθυσε κι αποκοιμήθηκε! Είναι μια θεότητα απόμακρη από τον εδώ κόσμο, σχετίζεται με τη σοφία, αλλά και τη μοναξιά και τον θάνατο, κι είναι ένας απο τους orishas που παραδοσιακά «ανήκουν» στην δικαιοδοσία των babalaos. Το χρώμα του είναι το λευκό και δέν αντιστοιχεί σε κάποιον καθολικό άγιο.

Ósun : ‘Αλλος ένας παράξενος orisha, στην πραγματικότητα είναι ένας «προσωπικός» θεός, καθώς θεωρείται ο «προστάτης του κεφαλιού» του ιδιοκτήτη του, ένα είδος φύλακα-αγγέλου που προφυλάσσει και προειδοποιεί για επερχόμενες συμφορές και κινδύνους. Δεν λατρεύεται ευθέως, αλλά το σύμβολο του (ένας μεταλλικός κόκκορας πάνω σε μια βάση – το αρχέτυπο του ακοίμητου φρουρού) παραδίδεται στον πιστό μαζί με τα σύνεργα των «πολεμιστών orishas» (guerreros), κατά την ομώνυμη μύηση.


Οι θεότητες που συμπληρώνουν το σύνολο αυτών που λατρεύονται στην Κούβα είναι : Oricha Oko (θεός της γεωργίας και της τροφής), Yewá (θεά του κοιμητηρίου), Aggayú Solá (γίγαντας-θεός των σεισμών και των ηφαιστείων), Obbá (θεά των λιμνών, αλλά και μια απο τις τρείς θεότητες του κοιμητηρίου), Ínle (θεός – γιατρός, κύριος των ποταμιών και των ιχθύων), Los Ibeyis (δίδυμες παιδόμορφες θεότητες που προστατεύουν τα παιδιά), Obaloke (θεός των βουνών), Dada (ανδρόγυνη θεότητα που σχετίζεται με τα νεογέννητα βρέφη), Oggué (θεός των κερασφόρων ζώων και των κοπαδιών), Naná Burukú (οφιοειδής θεά των βάλτων) και Iroko (το πνεύμα του ομώνυμου ιερού δέντρου) (φωτ. δεξιά). 

Εκτός των συγκεκριμένων ιδιοτήτων και αρμοδιοτήτων, οι orisha διαθέτουν ένα σωρό μεταφυσικά περιουσιακά στοιχεία : Αποκλειστικά "δικά" τους ζώα, φυτά, μέταλλα, ρούχα , φαγητά και νούμερα, που οι πιστοί ευλαβικά τους αποδίδουν με τη δέουσα προσοχή προς αποφυγή λανθασμένων συνδυασμών, ενώ ως πλέον ιερά αντικείμενα θεωρούνται οι λίθοι (otán), που "φυλάσσουν" τη θεϊκή ενέργεια των orishas κι αποτελούν πραγματικά ταμπού, καθώς ουδείς μη μυημένος δύναται να αγγίξει ή έστω να κοιτάξει. Κατά τα άλλα, ο ανθρωπομορφισμός των orishas θυμίζει έντονα το αρχαιοελληνικό δωδεκάθεο. Υφίστανται απειράριθμοι μύθοι γύρω απ΄τους καβγάδες, τα καπρίτσια, τους έρωτες και τους ηρωϊσμούς τους, ενώ ο κάθε orisha διαθέτει άκρως συγκεκριμένη προσωπικότητα , ψυχοσύνθεση , γούστα, προσόντα αλλά και κουσούρια, με τα οποία οφείλει να τα βγάλει πέρα και, ενίοτε, να τα εκμεταλλευτεί προς όφελος του ο ενδιαφερόμενος πιστός.

Σύμφωνα με την κοσμογονία της Santeria, η προέλευση των orisha είναι ποικίλλη : Κάποιοι δημιουργήθηκαν απ΄ευθείας από τον Υψιστο, άλλοι γεννήθηκαν απ΄τον πρεσβύτερο orisha (Obatalá), κάποιοι άλλοι έχουν τη ρίζα τους σε φυσικά στοιχεία της Αφρικής (ποτάμια, βουνά κ.λ.π.), ορισμένοι αποτελούν καρπούς θεϊκών ερώτων και τέλος, μερικοί φαίνεται πώς υπήρξαν ιστορικά πρόσωπα που συν τω χρόνω θεοποιήθηκαν, όπως ο Oddudúa, ημι-μυθικός ιδρυτής του βασίλειου των Yoruba και ίσως πρώτος ηγεμόνας του, καθώς κι ο Changó, που σχεδόν σίγουρα ήταν ο τέταρτος βασιλιάς της πόλης-κράτους Oyó. Εχει ενδιαφέρον, πάντως, να σημειώσουμε πώς οι orisha στην Κούβα δεν αναφέρονται με τη λέξη "θεοί" (dioses ) ή, έστω, "θεότητες" (deidades ), αλλά συνηθέστερα με τον χριστιανικό όρο "άγιοι" ( santos ) , εξ ού και το όνομα της θρησκείας (Santeria , ήτοι "η λατρεία των αγίων " ). Σε χρήση, πάντως, βρίσκεται και ο όρος “Regla de Ocha”, σε άπαιστο ισπανο-αφρικανικό γλωσσικό χαρμάνι, που μεταφράζεται ως «ο νόμος των θεών», καθώς και τ
ο σκέτο “Ocha” (θεία δύναμη, θεότητα), που συμπληρώνουν τα ονόματα με τα οποία είναι γνωστή η θρησκεία στην Κούβα.

Αν οι Orisha, ωστόσο, αποτελούν το κέντρο της προσοχής των πιστών, η κινητήριος και ζωογόνος δύναμη των πάντων , σύμφωνα με την κατά Santeria κοσμοθεωρία, είναι το λεγόμενο "Aché". Και "Aché" εστί η άυλη κοσμική ενέργεια που ενυπάρχει διάχυτη όχι μόνο στο σύμπαν και στη φύση, αλλά και σε καθένα ξεχωριστά απ΄τα δημιουργήματα της : τα ζώα, τα φυτά, οι πέτρες, το χώμα , ο άνεμος , ο κεραυνός , το νερό , τα άστρα κι οι άνθρωποι, άπαντες διαθέτουν το δικό τους "Aché", δηλαδή μια ρανίδα απ΄την ακατανόητη και ζωοποιό δύναμη του Δημιουργού. Ωστόσο, το "Aché" δεν είναι μια έννοια στατική - αλλάζει μορφές και φορείς, ενισχύει κι αποδυναμώνει, μπορεί ακόμα και ν΄ανατρέψει τον ρού των γεγονότων εφ΄όσον "χειραγωγηθεί" καταλλήλως και γι΄αυτό, φροντίζουν άοκνα οι santeros που μέσα απ΄την επικοινωνία τους με τους Orisha ( όντα φτιαγμένα από καθαρό "Aché" ) κρατούν ανοιχτά τα κανάλια ροής της υπέρτατης δύναμης από τον υπερφυσικό κόσμο προς τον φυσικό. Και στην αέναη προσπάθεια βελτίωσης αυτής της δούναι και λαβείν σχέσης , καθοριστικό ρόλο παίζουν οι μυήσεις .


Επόμενη σελίδα

Πρόσφατα άρθρα
1. Το Καρναβάλι της Κούβας και η ιστορία του.
διαβάστε το...


Γίνετε μέλος σήμερα!

Τελευταίες προσθήκες
1. Η Ιστορία της Μουσικής στην Κούβα, μέρος 1ο : από την Αποικία ως το Son.
διαβάστε το...
2. Στίχοι τραγουδιού : "COMO LA QUERIA" (Raul Marrero)
διαβάστε το...
3. Η latin εκπομπή επιστρέφει στον Kosmos 93.6!
διαβάστε το...
4. Carlos "Patato" Valdes, 1926-2007 : στη μνήμη ενός μεγάλου
διαβάστε το...
5. "Η Salsa ορχήστρα πρέπει να φτάνει τη μουσική σε οργασμικό επίπεδο" (JIMMY DELGADO)
διαβάστε το...
6. "Λοιπόν, Ας Μιλήσουμε Γιά Μουσική" : ένα άρθρο του Gabriel Garcia Marquez.
διαβάστε το...
7. Το CD player του latinmusic.gr : Καλοκαίρι 2007.
διαβάστε το...
8. "Αυλαία" γιά τον τραγουδιστή Tito Gomez.
διαβάστε το...
9. Λάτιν ιστορίες : Η ζωή εν barrio δια στόματος Frankie Vazquez.
διαβάστε το...
10. Στίχοι τραγουδιού : "AHORA ME DA PENA" (Henry Fiol)
διαβάστε το...
Νέες Κυκλοφορίες
Διάφοροι καλλιτέχνες - "BACHATA ROJA"
Αναλυτικά
SON DE TIKIZIA - "PA' LOS PIES"
Αναλυτικά
GILBERTO "PULPO" COLON - "HOT BREAD"
Αναλυτικά
MARC ANTHONY - "El Cantante"
Αναλυτικά
PIBO MARQUEZ & DESCARGA CRIOLLA - "Homenaje A Los Reyes De La Salsa"
Αναλυτικά
Το CD του μήνα
CD of the month
παρουσίαση

Latin chat now!

Φιλικά sites

world music
sofrito
rithmolatino
latin hellas
America Latina

Design & development Lollypop |::| © 2006 Basilio Stamatiou + Latin music & Latin culture
GR EN