Latin music logolatin music
editorialΒιογραφικόΝέαΜουσικήΠρόσωπαΙστορίαmediaPhoto GalleryForum
Ημερομηνία: 24/3/2017
latinmusic category

Σελίδα 2 από 2





Λάμποντας στον ουρανό της salsa : O Larry και οι Fania All Stars


Παράλληλα με τις προσωπικές παραγωγές του, ο Larry Harlow αποτέλεσε ιδρυτικό μέλος της «υπερ-ορχήστρας» απο κορυφαίους bandleaders και μουσικούς της εταιρείας Fania, που δέν ήταν άλλη απο τους ξακουστούς Fania All Stars. O Larry, απο τους δημοφιλέστερους καλλιτέχνες της δισκογραφικής που αναπτυσσόταν ταχέως και περί τις αρχές της δεκαετίας του 70 πρόβαλλε σαν η μεγαλύτερη δύναμη στην ισπανόφωνη μουσική βιομηχανία του πλανήτη, ήταν παρών ήδη απ΄τις πρώτες συνάξεις των Fania All Stars στο κλαμπ Red Garter, το 1968. Αν και σ΄εκείνα τα πρώτα sui generis τζαμαρίσματα, χωρίς ατζέντα ή συγκεκριμένο πρόγραμμα, μοιραζόταν την καρέκλα του πιανίστα με τον Richie Ray, τον Eddie Palmieri κι όποιον άλλο λατίνο πιανίστα περιωπής τύχαινε να περάσει απ΄το κλάμπ για μια μπύρα, η επέκταση της δημοφιλίας της salsa με ρυθμό σίφουνα στις αρχές των 70ς επέβαλλε την περιχαράκωση των Fania αυστηρά στο προσωπικό που είχε συμβόλαια με την εταιρεία. Ετσι, ο Larry Harlow απέμεινε αποκλειστικά υπεύθυνος του πιάνου και, καθώς έκαστος bandleader δικαιούτο να φέρει τον τραγουδιστή του κι έναν σημαντικό μουσικό του στην σούπερ μπάντα, εκείνος έβαλε στους Fania All Stars τον Ismael Miranda και τον Αμερικάνο τρομπετίστα του, Larry Spencer.

Πολλοί λένε (και ως ένα βαθμό, δίκαια) ότι η στιγμή που η salsa απογαλακτίστηκε απο την πρότερη μουσική της νησιωτικής Καραϊββικής και συστάθηκε ως υπαρκτή μουσική οντότητα των λατίνων της Νέας Υόρκης ήταν εκείνα τα δύο βράδια του Αυγούστου του 1971, όταν οι Fania All Stars έδωσαν τα ιστορικά κονσέρτα στο Cheetah Club απ΄όπου προέκυψαν δύο live άλμπουμς, μια ταινία και, εν πολλοίς, ολόκληρη η έκρηξη της salsa που το ωστικό της κύμα σάρωσε τη Λατινική Αμερική στην επόμενη δεκαετία. Φυσικά, ο Larry ήταν εκεί (στον δίσκο, ο Johnny Pacheco ακούγεται να τον παρουσιάζει ως “the man with the white suit…the one and only, Larry Harlow!”) κι απο την συμμετοχή του σ’ αυτό το μεταίχμιο της λατινοαμερικάνικης μουσικής ιστορίας, ο κόσμος της salsa θα ανατρέχει πάντα στο περίφημο solo του στο κομμάτι “Anacaona” (με τραγουδιστή τον Cheo Feliciano) και στα κλασικά, πια, πιανιστικά montunos σε κομμάτια όπως τα “Descarga Fania” και “Ponte Duro”. Οπως προείπαμε, τα δύο κονσέρτα κινηματογραφήθηκαν και οι ανθολογικές σκηνές τους αποτέλεσαν το υλικό βάσης για την πρώτη (και ως τώρα, καλύτερη) ταινία πάνω στο φαινόμενο της salsa, το “Our Latin Thing – Nuestra Cosa”. Απο τις σκηνές στους δρόμους της Νέας Υόρκης είναι αδύνατο να μην μνημονεύσουμε εκείνη που γυρίστηκε στη γειτονιά του Manhattan με το επίφοβο προσωνύμιο “La Cocina del Diablo” (Η Κουζίνα του Διαβόλου), όπου η Orchestra Harlow παίζει, στημένη στα σκαλιά μιας εκκλησίας, τα "Abran Paso" και “Lamento de un guajiro” και μια πολύχρωμη ομήγυρις χορεύει διονυσιακά στο οδόστρωμα απο κάτω.


Η εμπλοκή του Harlow με την παρθενική μεταφορά της μουσικής υτής στο φορμά της 7ης τέχνης ήταν παραπάνω απο συγκυριακή :  η ιδέα της κινηματογράφησης ήταν δική του κι αυτός γνώρισε στον Masucci (ιδιοκτήτη της Fania) τον σκηνοθέτη Leon Gast, τον ίδιο που όχι μόνο γύρισε και την δεύτερη ταινία της Fania, “Salsa” αλλά, δυόμισι δεκαετίες αργότερα έφυγε απ΄την τελετή των Οσκαρ με ένα αγαλματάκι υπό μάλης, καθώς το επικό ντοκυμαντέρ του “When We Were Kings”, πάνω στη πυγμαχική σύγκρουση μεταξύ Muhammad Ali και George Foreman, στην Κινσάσα του Ζαϊρ εν έτει 1974, σάρωσε στην κατηγορία του εκείνη τη χρονιά. Για αυτόν τον μνημειώδη αγώνα, στήθηκε στο Ζαϊρ ένα απο τα μεγαλύτερα κονσέρτα μαύρης μουσικής του αιώνα, καθώς ένα αεροπλάνο γεμάτο απο μουσικούς όπως ο James Brown, ο B. B. King και, φυσικά, οι Fania All Stars ξεκίνησε απο τις Η.Π.Α. για το πρώτο γεγονός τέτοιων αξιώσεων στην αφρικανική ήπειρο. Γιατί οι Fania All Stars; Μα γιατί η latin μουσική ήταν δημοφιλέστατη σε ολόκληρη την κεντροδυτική Αφρική ήδη απο την δεκαετία του 60 – ο Harlow διηγείται πως όταν έφτασαν στο ξενοδοχείο, στην Κινσάσα, ένα τσούρμο πιτσιρίκια τους περικύκλωσαν και με μάτια γουρλωμένα, άρχισαν να ρωτούν : «Εσύ είσαι ο Larry Harlow; Κι εσύ ο Johnny Pacheco;», κι ευθύς, άρχισαν να τραγουδούν, σε μισο-ισπανικά, μισο-αφρικάνικα, παλιότερα τραγούδια των δύο νεοϋορκέζων σταρ, που όπως αποδείχθηκε, είχαν γίνει σουξέ σε ολόκληρη τη χώρα! Αντίθετα, η μουσική αμιγώς αμερικάνων καλλιτεχνών, όπως του B. B. King, ήταν πρακτικά άγνωστη σ΄εκείνη την τροπική γωνιά του κόσμου. Ο Gast, φυσικά, δεν παρέλειψε να κινηματογραφήσει και τα δύο κονσέρτα των Fania All Stars στην Κινσάσα και η κάμερα του μένει, ως σήμερα, αδιάψευστος μάρτυρας της υστερίας που κατέκλυσε, εκείνα τα βράδια, το χωρητικότητας 120.000 θεατών στάδιο «Μομπούτου», το οποίο ήταν βεβαίως φίσκα και τις δύο φορές (το φίλμ αυτό έχει τίτλο “Fania All Stars live in Africa”).

Περί το 1973, ο Larry Harlow αναπαυόταν στον κολοφώνα της δόξας του και στην κορυφή του οικοδομήματος της salsa – αν και το «αναπαυόταν» είναι μάλλον ατυχής όρος : αεικίνητος, εκτός απο τους δικούς του δίσκους, έκανε πιά παραγωγές σε άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες (συνολικά, παρήγαγε σχεδόν 300 άλμπουμς), μέσω της εταιρείας του “Larry Harlow Productions”, σκοράροντας ακόμα περισσότερες επιτυχίες και μεταβαλλόμενος, σταδιακά, στον σημαντικότερο salsa παραγωγό της εποχής, μαζί με τον Willie Colon. Ομως, στην Orchestra Harlow τα μαντάτα που αναμένονταν απο καιρό, τελικά χτύπησαν την πόρτα του πιανίστα. Ο Ismael Miranda έφευγε για να ακολουθήσει – τί άλλο; - σόλο καριέρα. Παρ΄ότι δεν μπορεί να μιλήσει κανείς για αληθινή «κόντρα» μεταξύ των δύο, ήταν φανερό πως η προσωπική δημοφιλία του τραγουδιστή και οι μουσικοί πειραματισμοί του Harlow δεν είχαν πιά πολύ μέλλον παρέα. Κι όταν λέμε για πειραματισμούς, εννοούμε πως ο Larry μέχρι που αποφάσισε ξαφνικά να φτιάξει ένα βραχύβιο rock γκρούπ και να παίζει ψιλο-ψυχεδέλεια, εκεί γύρω στο 71 – 72, και πούλησε όλη του την ορχήστρα στον Miranda γιά ένα σέντ! Οι rock απόπειρες του Harlow κράτησαν περί το εξάμηνο, ώσπου ήρθε στα σύγκαλα του, ξαναπήρε την μπάντα του πίσω και, χοντρικά σ΄εκείνο το σημείο, ο Miranda τον αποχαιρέτησε επαγγελματικά. Πολλοί πίστεψαν πως η διάλυση του ισχυρού ντουέτου, με δεδομένες τις εξαιρετικά ανεβασμένες μετοχές του τραγουδιστή στην πιάτσα, θα σήμαιναν την αρχή του τέλους για τον Harlow, όμως γελάστηκαν οικτρά. Ο Larry όχι μόνο ανασυντάχθηκε αλλά, εν έτει 1973, έβαλε μπροστά το πιο φιλόδοξο project λατινοαμερικάνικης μουσικής που είχε συλληφθεί κι εκτελεστεί ως τότε : την δημιουργία μιας ολοκληρωμένης salsa όπερας.

“Hommy” : Mιά όπερα για sonero και bongó.

Το “Hommy” , όπως τιτλοφορήθηκε το πόνημα του Harlow (προφέρεται «Ομί», τονίζοντας την αφρο-κουβανική πλευρά του κεντρικού χαρακτήρα) παραμένει ως σήμερα ένας απο τους πιο ανορθόδοξους, σχεδόν παράδοξους δίσκους latin μουσικής που έχουν ποτέ γραφτεί. Εν ολίγοις, η ιδέα του Harlow συνίστατο σε ένα remake της διάσημης rock όπερας των Who, “Tommy”, με την πλοκή να μεταφέρεται στο περιβάλλον της salsa κι ανάλογα να αναπροσαρμόζονται οι χαρακτήρες. Ετσι, στο “Hommy” πρωταγωνιστής είναι ένα τυφλό και κωφάλαλο παιδί (όπως και στο “Tommy”) που γίνεται άσσος του...bongó, χωρίς το υπέροχα σουρεαλιστικό σενάριο να μπαίνει στον κόπο να μας εξηγήσει πώς γίνεται ένας άνθρωπος που δεν βλέπει και δεν ακούει να γίνεται εξπέρ σε ένα μουσικό όργανο. Ωστόσο, η υπόθεση του “Hommy” είχε εξ αρχής μόνο προσχηματική σημασία, μια και ο Harlow γύρευε απλά την αφορμή για να γράψει μουσική που, εκείνη την περίοδο, αντιλαμβανόταν πια με όρους μεγάλης κλίμακας.

Είναι ενδεχόμενο η αποχώρηση του Miranda να απελευθέρωσε κατά κάποιο τρόπο τον Harlow απο τα αυστηρά πλαίσια του ήχου που οι δύο τους είχαν κάνει τόσο δημοφιλή τα προηγούμενα χρόνια – όπως και να΄χει, το μουσικό σενάριο του “Hommy” προέβλεπε μια άνευ προηγουμένου παραγωγή, με τεράστια ορχήστρα δεκάδων μουσικών, πνευστά, ολόκληρο γκρούπ εγχόρδων κι ακόμα, ένα cast ρόλων που προορίζονταν να ερμηνευτούν απο την αφρόκρεμα των τραγουδιστών της salsa. Οι Cheo Feliciano, Justo Betancourt, Adalberto Santiago και Pete “el Conde” Rodriguez έλαβαν θέσεις μπροστά στο μικρόφωνο, όμως το κέντρο της προσοχής αποτέλεσαν δύο σπέσιαλ ονόματα, αν και για διαφορετικούς λόγους το καθένα : εν πρώτοις, η συμμετοχή της μυθικής Celia Cruz, που εκείνο τον καιρό ζούσε σχεδόν στη σύνταξη στο Μεξικό, την οποία ο Harlow είχε εξ αρχής στο νού του για τον ρόλο της Gracia Divina («Θείας Χάριτος»). O πιανίστας της έστειλε μια κασέτα με το κομμάτι που θα’ λεγε, η Celia αφίχθη στη Νέα Υόρκη μερικές μέρες αργότερα και, κατά μαρτυρία του Harlow και όλων των παρισταμένων, μπήκε στο στούντιο, είπε μία και μοναδική φορά το τραγούδι χωρίς πρόβα, κι αυτό ήταν. Δεν χρειαζόταν την παραμικρή διόρθωση. Ούτως, η ηχογράφηση που πέρασε στον δίσκο, έγινε σουξέ και συμπεριλήφθηκε σε πάμπολλες συλλογές έκτοτε, είναι εκείνη που έγραψε η Celia μια κι έξω! Δεδομένων των εξελίξεων που ακολούθησαν, είναι δίκαιο να υποστηρίξουμε πως σε εκείνο το χρονικό σημείο, ο Larry Harlow «ξανανακάλυψε» την ξεχασμένη Celia Cruz, την έφερε αργότερα και στους Fania All Stars κι έκτοτε, η καριέρα της μπήκε στην δεύτερη και λαμπρότερη φάση της.

Το άλλο πρόσωπο που παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον είναι ο νεαρός τραγουδιστής Junior Gonzalez, άγνωστος ως τότε, που επιλέχθηκε απο τον Harlow για τον κεντρικό ρόλο του Hommy και, επαγωγικώς, για την θέση του τραγουδιστή στην Orchestra Harlow. Παρ΄ ότι ο Harlow έχει πεί πώς η αρχική σύλληψη της salsa όπερας περιελάμβανε τον Ismael Miranda ως πρωταγωνιστή, η τροπή των πραγμάτων έφερε, σχεδόν τυχαία, τον Junior Gonzalez στο επίκεντρο του πιο μεγαλεπήβολου latin σχεδίου της μουσικής ιστορίας. Χωρίς σε καμμία περίπτωση να διαθέτει την φωνητική ποιότητα και ερμηνευτική βιρτουοζιτέ του Miranda, εν τούτοις ο Gonzalez είχε το δικό του, αρκετά ενδιαφέρον στύλ, με μια κάπως θαμπή αλλά γεμάτη συναίσθημα φωνή, πιο εσωστρεφή, με τραχύτερη χροιά αλλά μια παράξενη αμεσότητα στη συναισθηματική προσέγγιση του ακροατή – κάπως σαν μερικούς παλιούς τραγουδιστές bolero που απομένουν να τραγουδούν, τα ξημερώματα, σε λαϊκές cantinas και συναφή καπνισμένα καταγώγια. Με τα προτερήματα και τα ελαττώματα του, ο Junior Gonzalez έγινε, εκ των πραγμάτων, ο νέος τραγουδιστής στην επόμενη, ιδιαίτερα σημαντική, περίοδο της δουλειάς του Larry Harlow.

Απο καθαρά μουσική άποψη, το “Hommy” δεν ήταν παρά μια σειρά τραγουδιών που διηγούνταν γραμμικά την πλοκή της ιστορίας, με έκαστο τραγουδιστή να ερμηνεύει το τραγούδι – ρόλο του και να παραδίδει τη σκυτάλη στον επόμενο, ενώ ανάμεσα στα κομμάτια παρεμβαλόταν ως αφηγητής ο Heny Alvarez, ο οποίος υπέγραψε ως συν-συνθέτης το όλο εγχείρημα (στην πραγματικότητα, ο Alvarez έγραψε τους στίχους, το, ας πούμε, λιμπρέττο, και ο Harlow τη μουσική). Σχεδόν όλα τα τραγούδια είχαν συντεθεί πάνω στη βάση του πολυαγαπημένου στον πιανίστα son montuno, όμως τα κομμάτια του “Hommy” δέν έμοιαζαν σε τίποτα με τις πρότερες δουλειές της εποχής του Miranda. Η μεγάλη ως τεράστια ορχήστρα επέτρεπε, πιά, πληθωρικές ενορχηστρώσεις, αληθινά πρωτόγνωρες για τα μέτρα της εποχής, τις οποίες υπέγραφε ο Harlow μαζί με ένα εκλεκτό τιμ σπουδαίων μαστόρων του είδους, όπως ο Marty Sheller , ο Louie Ramirez και ο Luis Cruz, οι οποίοι στο καθαρά πρακτικό επίπεδο της σύλληψης και μεταγραφής όλου αυτού του ηχητικού όγκου σε παρτιτούρες μάλλον έκαναν και την περισσότερη δουλειά. Η παραγωγή, τέλος, που βεβαίως ανελήφθη εξ ολοκλήρου απο τον ικανότατο σ΄αυτά Larry Harlow, είναι ένα πραγματικά σπουδαίο επίτευγμα που ακόμα και σήμερα, ακούγεται απόλυτα εντυπωσιακό. Συμπερασματικά, το “Hommy” ήταν ένα εξαιρετικά φιλόδοξο πείραμα, που δραματουργικά μεν προέκυψε σχηματικό κι αδούλευτο, μουσικά όμως κατέγραψε αφ΄ενός μερικές σπουδαίες συνθέσεις, ενορχηστρώσεις κι ερμηνείες, αφ΄ετέρου μια καινοφανή προσέγγιση του Larry Harlow στη latin μουσική, που ήταν βέβαιο πως, πλέον, προσπαθούσε να επεκτείνει έξω απ΄τα στενά salsa χορευτικά πλαίσια, κατά πάσα βεβαιότητα και έξω απο τα στενά λατινοαμερικανικά πλαίσια, προς την κατεύθυνση της ισότιμης καθιέρωσής της ανάμεσα στις «επίσημα αποδεκτές» αμερικάνικες μουσικές εκφράσεις.

Το περιβόητο crossover (η είσοδος της latin μουσικής στην κυρίως ειπείν αμερικάνικη μουσική αγορά και βιομηχανία) αποτέλεσε ευσεβή πόθο και στρατηγικό στόχο της Fania στα χρόνια που ακολούθησαν, προς τιμήν του Harlow είναι όμως πως οι δικές του προσπάθειες αποσκοπούσαν ειλικρινά στην καλλιτεχνική «εξύψωση» της salsa δια της παραγωγής αφρο-κουβανέζικης μουσικής που θα πληρούσε τα «σοβαρά» στάνταρντς που έθετε π.χ. η jazz, ενώ οι μετέπειτα κινήσεις του Jerry Masucci, πολύ δυστυχώς για την salsa και την εταιρεία του, είδαν το ζήτημα ως απλή αναπαραγωγή των φθηνότερων pop – rock κλισέ που μπορεί να βάλει ο νους του ανθρώπου, ακόμα και Αμερικάνου. Μα όλα αυτά είναι μια άλλη ιστορία.

Το “Hommy”, εν κατακλείδι, παρουσιάστηκε επί σκηνής μόνο δύο φορές, μια στη Νέα Υόρκη και μία στο Πουέρτο Ρίκο. Ειδικά για την πρώτη, όλοι συμφωνούν πως είναι έγκλημα που δεν κινηματογραφήθηκε, καθώς η παράσταση δόθηκε στο περίφημο Carneggie Hall, με όλα τα αστέρια του δίσκου παρόντα και τον Harlow στο πόντιουμ να διευθύνει μια μεικτή salsa – συμφωνική ορχήστρα, κάτι που ο ίδιος κατατάσσει, δίκαια, στις κορυφαίες στιγμές της καριέρας του. Οι κριτικές που πήρε, πάντως, το όλο εγχείρημα ήταν διχασμένες : κάποιοι διείδαν ένα πελάγωμα ανάμεσα στις καλές προθέσεις και στην κάποια υπερβολή του αποτελέσματος, ενώ άλλοι θεώρησαν το “Hommy” ως μια τρέλα του Harlow, που τοιουτοτρόπως έδειχνε να εγκαταλείπει τον κόσμο του barrio και τη λαϊκή δυναμική της salsa προς άγραν συμφωνικών μεγαλείων και τρέχα γύρευε τί άλλο.

Επιτέλους : μια περσόνα αλλιώτικη απο τις άλλες.


Ωστόσο, ακόμα κι αυτές οι απόψεις δείχνουν πως εκείνη την εποχή, για την salsa και τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων της, ο Larry Harlow σήμαινε πολλά. Σε κάθε περίπτωση, ήταν διαφορετικός : μακρυμάλλης, με μεγάλες φαβορίτες, μουστάκι και τα αιώνια χαϊμαλιά, έμοιαζε περισσότερο με σταρ της rock παρά με μουσικό της salsa και σ΄αυτά προσθέστε τα γκροτέσκο κοστούμια του, το μακιγιάζ που φορούσε επί σκηνής κι ακόμα, τα φορητά ηλεκτρικά πιάνα που συνήθιζε να παίζει όρθιος, απο μια εποχή και μετά, περασμένα γύρω απ΄το σώμα του σαν ηλεκτρικές κιθάρες – ο Harlow υπήρξε, χωρίς αμφιβολία, η πιο εκκεντρική περσόνα μιας ολόκληρης μουσικής γενιάς γεμάτης απο κάθε καρυδιάς καρύδι. Φυσικά, οι τρέλες του Harlow οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό στό γεγονός πως κατά βάθος, δεν έπαυε να είναι αμιγής Αμερικάνος και γι΄αυτό, τέτοιου είδους εκκεντρικότητες του έρχονταν πολύ πιο φυσικές απ΄ότι στους Πορτορικάνους ή Κουβανούς συντρόφους του, που είχαν ανδρωθεί στα πολύ πιο συντηρητικά περιβάλλοντα μιας κουλτούρας που, ακόμα και στο έδαφος των Η.Π.Α., παρέμενε διαφορετική.

Ακόμα κι έτσι, όμως, το μεγάλο λατινοαμερικάνικο κοινό αγκάλιασε εξ αρχής τον αλλοεθνή κι αλλόθρησκο πιανίστα, χωρίς ποτέ, μα ποτέ να τον θεωρήσει ξένο σώμα, έναν «gringo» που εισέβαλλε στη δική τους μουσική – κι αυτό έχει τεράστια σημασία προκειμένου να γίνει κατανοητό το στάτους του Larry Harlow στη salsa : ακόμα κι αν κατά καιρούς επικρίθηκε, στη συνείδηση των λατίνων ο Harlow παρέμενε ένας μαέστρος της μουσικής τους, ένας καλλιτέχνης που, απ΄όπου κι αν προερχόταν, η μουσική του μιλούσε μόνη της και δεν άφηνε την παραμικρή αμφιβολία για την αυθεντικότητα και το κύρος της. Ο Harlow δεν θεωρήθηκε καν ως κάτι αξιοπερίεργο στον latin περίγυρο, ακριβώς επειδή οι δίσκοι του δεν περιείχαν τίποτα το πολιτισμικά ξένο στο μέσο ισπανόφωνο αυτί και κανένας αμερικανισμός δηλωτικός της καταγωγής του δημιουργού τους δεν παρεισέφρυσε ποτέ σ΄αυτούς. Αντίθετα, ο Αμερικανοεβραίος πιανίστας απο ένα σημείο και μετά καταχωρίσθηκε στην ελίτ και την πρωτοπορεία της latin μουσικής, γιατί έγινε σταδιακά σαφές το στοιχείο που, ακόμα και σήμερα, ξεχωρίζει τον Larry Harlow απο τον σωρό των μουσικών και τραγουδιστών που έκαναν ένα άλφα όνομα στη salsa : μαζί με τους Eddie Palmieri, Willie Colon και Ruben Blades (για να περιοριστούμε στη γενιά του), ο Harlow συμπλήρωνε το ολιγομελές κλάμπ των μεγάλων οραματιστών αυτής της μουσικής – ένας δημιουργός που κοιτούσε πιο μακριά απ΄όσα είχαν ήδη γίνει και κατέθετε μια ολοκληρωμένη πρόταση για το επόμενο σκαλί στην εξέλιξη της ισπανόφωνης τροπικής μούσας.

“Salsa” : η μεγάλη στιγμή του «Υπέροχου Εβραίου»


Πρίν καλά καλά κατακάτσει ο κουρνιαχτός που το “Hommy” ξεσήκωσε στα μουσικά πράγματα, στα τέλη του 1973 ο Harlow ξαναμπήκε στο στούντιο κι όταν ξαναβγήκε, δύο μέρες μετά, στις μπομπίνες του ηχολήπτη John Fausty είχαν καταγραφεί τα οκτώ τραγούδια αυτού που οι γνώστες ανεξαιρέτως θεωρούν ως καλύτερο άλμπουμ που έγραψε ποτέ. Και έχουν όλο το δίκιο, καθώς το “Salsa”, που κυκλοφόρησε το 1974, στέκει στο επίκεντρο των ιστορικών ηχογραφήσεων του είδους σαν ένας απο τους πιο ιδιοσυγκρασιακούς, νεωτερικούς και καλλιτεχνικά ώριμους δίσκους που η salsa ευτύχησε να εγγράψει στους καταλόγους της. Η σημασία του συγκεκριμένου άλμπουμ, όπως έδειξε η ιστορία κι έκρινε αλάνθαστα ο χρόνος, υπήρξε πολλαπλή : εν πρώτοις, το άλμπουμ του Harlow ήταν το πρώτο που έφερε φαρδιά-πλατιά στο εξώφυλλο του την λέξη “salsa”, παίρνοντας ούτως μια slang λέξη που κυκλοφορούσε, χρόνια τώρα, στους μουσικούς κύκλους και επισημοποιώντας οριστικά την ταύτιση της με τη νέα λατινοαμερικάνικη σκηνή της Νέας Υόρκης. Επιτέλους, τούτη η μουσικο/κοινωνική έκφραση όχι μόνο αποκτούσε ένα ολόδικο της όνομα, αλλά διαφοροποιούσε εαυτόν απο την μουσική της Κούβας και την, γενικώς και αορίστως, “latin” ή “tropical” ονοματολογία. Το άλμπουμ της Orchestra Harlow, λοιπόν, «πατεντάρισε» μια κι έξω τον όρο, για να ακολουθήσει μερικούς μήνες μετά η δεύτερη ταινία της Fania που, κεφαλαιοποιώντας περαιτέρω στο εύρημα του Harlow, τιτλοφορείτο επίσης “Salsa”.

Ομως, η αξία του δίσκου του Harlow εντοπίζεται, πάνω απ΄όλα, στην ίδια τη μουσική που περιέχει. Υστερα απο πάμπολλα χρόνια πιστής πορείας στα χνάρια της κλασικής κουβανέζικης μουσικής και μερικούς μήνες μετά την σχεδόν ανεξέλεγκτη επέκταση σ΄ένα ηράκλειων διαστάσεων μουσικό πείραμα, ο Larry Harlow στο “Salsa” επέστρεψε για να επαναδιατυπώσει τη μουσική του φόρμουλα και, αφομοιώνοντας οξυδερκώς τα συν και πλην των πρότερων εγχειρημάτων, να βάλει στο τραπέζι της συζήτησης την τελική πρόταση περί σύνθεσης, δομής, ενορχήστρωσης κι ερμηνείας της αφρο-κουβανέζικης μουσικής στη Νέα Υόρκη της αναβράζουσας εποχής του. Χωρίς καμμία εξαίρεση, όλα τα τραγούδια του δίσκου παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς ο Harlow, αφήνοντας κατά μέρος τον ενορχηστρωτικό γιγαντισμό του “Hommy”, χρησιμοποίησε πιά μια τυπική salsa ορχήστρα (τρείς τρομπέτες, δύο τρομπόνια, μπάσο, πιάνο, congas, timbales, bongó) για να επιστρέψει σε έναν τύποις μόνο κουβανέζικο ήχο, ο οποίος στην πραγματικότητα αποτελούσε μια εξαιρετικά μοντέρνα σπουδή πάνω στο son, αυτή την φορά όχι επανερμηνεύοντας το αλλά, ώρες ώρες, κυριολεκτικά αποδομώντας το.

Απο το πρώτο κομμάτι (“No Quiero”) οι νέες ιδέες του Larry γίνονταν σαφείς : αυτό που στα πρώτα δευτερόλεπτα δείχνει σαν παλιομοδίτικο son montuno του 50, σταδιακά ξεστρατίζει σ’ ένα στυλιστικά ακαθόριστο αμάγαλμα ετερόκλητων στοιχείων, με αναπάντεχα breaks των κρουστών, ανορθόδοξες αρμονίες κι ύστερα, την πλήρη κατάργηση του μέρους που λέγεται “mambo” (έντονα ρυθμικό, σχετικά μικρό σε διάρκεια σχήμα των πνευστών που ακολουθεί το montuno) και την αντικατάσταση του απο μια παράξενη αλλά υπνωτιστική, μακρόσυρτη σχεδόν jazz μελωδία που ερμηνεύουν τα πνευστά, με προεξάρχον ένα όργανο που ποτέ, ως τότε, δεν είχε ακουστεί στη μουσική του Harlow – το φλάουτο. Η ευρηματική ενορχήστρωση κι η παράδοξη δομή του κομματιού καταδείκνυαν πως ο χωροχρόνος του επ΄ουδενί θα μπορούσε να παραπέμψει στην παλιά Κούβα του 50, παρά μόνο στην τρέχουσα νεοϋορκέζικη πρωτοπορεία.

Ομοίως, στο “Popo Pa’ Mi” βλέπουμε πώς μετά το montuno, ακολουθεί ένα αναπάντεχο σόλο μπάσο (του σημαντικού Eddie “Gua Gua” Rivera) που πρέπει να΄ναι απο τα πρώτα που καταγράφηκαν σε δίσκο salsa. Προχωρώντας σε πρωτόγνωρα, σχεδόν ψυχεδελικά μονοπάτια, το “Wampo” εκκινά με τον παλιό κουβανέζικο ρυθμό afro και τον αιφνιδιασμό της χρήσης ηλεκτρικής κιθάρας με reverb μαζί με τα πνευστά, για να εξελιχθεί σ΄ένα αργό σε σημείο υπερβολής son montuno που, κυριολεκτικά, «σέρνεται» πίσω απ΄το χαυνωτικό πιάνο του Harlow και το tres του Harry Viggiano και οδηγεί σε μια σχεδόν παραμορφωμένη αρμονία πνευστών, όπου πάνω της σολάρει τελείως ελεύθερα μια jazz τρομπέτα. (Ο Robert Farris Thompson, σεβάσμιος καθηγητής του Yale, ιστορικός τέχνης και αυθεντία στον πολιτισμό της Αφρικής και της Καραϊββικής, έχει δηλώσει πώς διδάσκει ως σήμερα στους φοιτητές του το “Wampo” ως ένα δείγμα των μουσικών ορίων που η αφρο-λατινική έκφραση έφτασε και ξεπέρασε μέσω της salsa).

Ενα ακόμα κομμάτι που ακόμα και σήμερα, ακούγεται απίστευτο είναι το τελευταίο του δίσκου, “Silencio” : με μια υποβλητική εισαγωγή πνευστών, εξελίσσεται γρήγορα σ’ ένα τερατώδες αφρο-κουβανέζικο son montuno (“Omelenkó soy yo…” επαναλαμβάνει μονότονα το coro) που κλιμακώνεται διαρκώς με την προσθήκη εκπληκτικών πνευστών, κατόπιν ενός βιολιού και στο τέλος, εκρήγνυται σε ένα ορυμαγδό κρουστών, με την βροντερή είσοδο των θρησκευτικών τυμπάνων batá και του σόλο paila (μικρές timbales) που υπερίπταται ενός συνολικά πρωτάκουστου ηχητικού συνόλου. Οι σπουδαίοι νεωτερισμοί του Harlow και των συνεργατών του (Αμερικανών ενορχηστρωτών Mike Gibson, Sam Burtis και Mark Weinstein) στο “Salsa” δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να εκληφθούν ως κάποιου τύπου «εκκεντρικότητα»: εδώ, η οπτική του Harlow είναι ξεκάθαρη, απολύτως ουσιαστική και τούτη τη φορά, αφορά την salsa καθεαυτή, ως εν διαμορφώσει μουσική έκφραση της ισπανόφωνης μάζας της Νέας Υόρκης. Απόδειξη τούτου, πώς σε αντίθεση με την χλιαρή εμπορική υποδοχή του μεγαλεπήβολου “Hommy”, το “Salsa” έγινε κυριολεκτικά ανάρπαστο και κατέληξε ο πιό εμπορικός δίσκος στην ιστορία του Larry Harlow, γεγονός που, πάντως, έφερε τα πρώτα σύννεφα στη σχέση του πιανίστα με την εταιρεία Fania, όπως θα δούμε παρακάτω.

Κι απ΄όλα τα πειράματα που έλαβαν χώρα στα αυλάκια του μεγάλου τούτου άλμπουμ, μια ιδέα του Harlow, έτσι όπως μετουσιώθηκε σε δύο συγκεκριμένα τραγούδια, έγινε η βασική αιτία για τις τεράστιες πωλήσεις του “Salsa” : η νεκρανάσταση του ήχου της charanga (παλαιού τύπου κουβανέζικης ορχήστρας με βιολιά και το φλάουτο σε σολιστικό ρόλο), ξεχασμένου στη Νέα Υόρκη για κάπου 15 χρόνια, αποτέλεσε το βασικό στίγμα των κομματιών “La Cartera” (παλιό του Arsenio Rodriguez) και “El Paso de Encarnacion”, εξ ορισμού των πιο χορευτικών του δίσκου, στα οποία ο Harlow ενορχήστρωσε ως «μεικτές charangas», δηλαδή με βιολιά και τρομπέτες μαζί, σ΄ένα καινοφανή συνδυασμό που τα εκτόξευσε σε δυσθεώρητα ύψη δημοτικότητας. Ειδικά το “La Cartera” έγινε, συν τω χρόνω, το πιο διάσημο κομμάτι ολόκληρης της καριέρας του Harlow, το οποίο όχι μόνο έκανε, επιτέλους, πρώτη φίρμα και τον τραγουδιστή Junior Gonzalez αλλά και χάρισε στον πιανίστα το παρατσούκλι που τον ακολουθεί έκτοτε – ξεκινώντας το σόλο του στο πιάνο, ο Adalberto Santiago (που έκανε coro) ακούγεται να λέει “y ahi viene…Larry Harlow” (“έρχεται τώρα...ο Larry Harlow”) κι ο Gonzalez να συμπληρώνει “el Judio Maravilloso!” («ο Υπέροχος Εβραίος»). Δεν ήταν παρά ένα ευρηματικό αστειάκι με την εμμονή του Harlow με τον Arsenio Rodriguez, όστις κουβαλούσε πάντα το προσωνύμιο “El Ciego Maravilloso” («Ο Υπέροχος Τυφλός»), όμως η ατάκα «έκατσε» και απο τότε, ο Harlow γράφτηκε στο συλλογικό latin υποσυνείδητο ως “Judio Maravilloso”, πάει και τελείωσε.

Οπως και νά΄χει, το “La Cartera” έκανε τέτοιο σουξέ, ώστε η charanga-μανία που σάρωσε τη Νέα Υόρκη απο το 1975 ως το 1978 κι είδε ένα σωρό τέτοιες ορχήστρες (μερικές πραγματικά σημαντικές) να ξεπηδούν και να ενσωματώνονται αυτόματα στο salsa κίνημα, ασφαλώς χρωστάει την εκκίνηση της στη δουλειά του Larry Harlow.

Τα βραβεία “Grammy” και τα προβλήματα “Fania”


Το “Salsa”, όπως συχνά συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, ήταν η δημιουργική κορυφή της καριέας του Larry Harlow και απο εκεί και ύστερα, τίποτα απ΄όσα έγραψε δεν μπόρεσε να φτάσει στο επίπεδο του αναμφισβήτητου αριστουργήματος του. Ομως, συνέχισε στον ίδιο ρυθμό τις παραγωγές, άλλων καλλιτεχνών ή της Orchestra Harlow, ψάχνοντας να επαναλάβει την ευτυχή συγκυρία του “Salsa” μέσα απο δίσκους με τον Junior Gonzalez ή, ακόμα, και τον παλιό του σύντροφο Ismael Miranda, χωρίς όμως κάποιο απο τα επόμενα LP να χρήζει ειδικής μνείας, καθώς στη δίνη της άνευ προηγουμένου εμπορικής επιτυχίας της salsa κατά τα χρόνια του ζενίθ (1973 – 1978) η Fania δια σιδηράς χειρός του Masucci άρχισε να επεμβαίνει στο καλλιτεχνικό έργο των δημιουργών της αποθαρρύνοντας έμπρακτα (και αποτελεσματικά!) τον περαιτέρω πειραματισμό και  ενθαρρύνοντας την αέναη επανάληψη της συνταγής που αποδεδειγμένα «πουλούσε». O Harlow, πάντως, παρέμενε ένα απ΄τα δυνατότερα εμπορικά «χαρτιά» της εταιρείας και στριφογυρίζοντας εμμονικά στο μυαλό του την ιδέα της αποδοχής της salsa στα μεγάλα αμερικανικά μουσικά σαλόνια, εν έτει 1974 πήρε μια πρωτοβουλία που ο αντίκτυπος της είναι αισθητός ως σήμερα : οργάνωσε μια εκτεταμένη καμπάνια συλλογής υπογραφών, έδωσε συνεντεύξεις, έκανε θόρυβο και προκάλεσε δημοσιότητα, προκειμένου να καταθέσει ταύτα πάντα στην σχετική επιτροπή και να ζητήσει τη δημιουργία ξεχωριστής latin κατηγορίας απο τον πανίσχυρο αμερικανικό θεσμό των Grammy.

Ως τότε, η λατινοαμερικάνικη μουσική ανήκε στη γενική κατηγορία “ethnic music”, τουρλού τουρλού με την αμερικάνικη folk, τα γαλλικά τραγούδια, τη μουσική της Αφρικής, τις ταραντέλες και τη reggae, όμως η πίεση απο πλευράς του Harlow, η δημοσιότητα που προκάλεσε κι η πραγματική εμπορική και καλλιτεχνική έκρηξη που συντελείτο στη salsa εκείνα τα χρόνια, έκαναν τους ιθύνοντες των Grammy να συγκατανεύσουν και θεσμοθετήσουν το πρώτο βραβείο Latin Grammy στην ιστορία, που δόθηκε μετά βαϊων και κλάδων την επόμενη χρονιά (1975) στο κοσμοϊστορικό άλμπουμ του Eddie Palmieri, “The Sun Of Latin Music”. Περί την ίδια εποχή, ο Harlow και ο Masucci άρχισαν να μην κάνουν πιά χωριό. Αιτία, η επιμονή του Masucci να υποχρεώνει τους καλλιτέχνες του σε συχνά εξευτελιστικά συμβόλαια και να κατακρατά μεγάλο μέρος απο τα δικαιώματα των δίσκων τους, παρουσιάζοντας στους δημιουργούς ανακριβή (για να το θέσουμε κομψά) στοιχεία πωλήσεων και πληρώνοντας τους ανάλογα (τουτέστιν, ψίχουλα).

Ο Larry Harlow υπήρξε ο μόνος, εκτός του Ruben Blades, που ενεπλάκη σε δικαστική διαμάχη με τη Fania, στη διάρκεια της οποίας ο Masucci δεν τον αποδέσμευσε απο το συμβόλαιο του (η αρχή του ήταν πάντα «ο αντίπαλος είναι καλύτερα να είναι εντός εταιρείας παρά εκτός»), περιέκοψε όμως δραστικά την προώθηση των επόμενων δίσκων του, επιβάλλοντας του με αυτό τον τρόπο την τιμωρία της απειθαρχίας του. Συν τοις άλλοις, απο το 1976 και μετά τον δίσκο “Tribute to Tito Rodriguez” , ο Harlow απομακρύνθηκε απο τους Fania All Stars, αντικαθιστώμενος στο πιάνο απο τον Papo Lucca.

“La Raza Latina” : το κύκνειο άσμα ενός γκράντε οράματος

Κόντρα σ΄όλες τις αντιξοότητες, ο “Judio Maravilloso” έκανε ακόμα όνειρα – και το 1977 έκανε τα όνειρα πράξη, με την κυκλοφορία του “La Raza Latina”, ενός ακόμα φιλόδοξου concept άλμπουμ με κεντρική ιδέα την αφήγηση της ιστορίας της salsa απο την Αφρική ως τη σύγχρονη Νέα Υόρκη. Οπως σημείωνε ο υπότιτλος του άλπουμ, επρόκειτο για μια «Salsa Suite”, μια τροπική σουίτα που ασφαλώς συνιστά μια ακόμα πρωτοποριακή ιδέα του Harlow, και περιελάμβανε έξι αυτο-εξηγούμενα μέρη : “La Raza Latina”, “Africa”, “Caribbean”, “Caribbean Continued”, “New York 1950s & 1960s” και “Futuro”. Οπως και στο “Hommy”, το βάρος εδώ έπεφτε κυρίως στις πλούσιες έως πομπώδεις ενορχηστρώσεις, με τόνους πνευστών, εγχόρδων, ακόμα και περιστασιακή χρήση χορωδίας, ενώ ρυθμολογικά υπήρχε σαφώς μεγαλύτερη ποικιλία από την αυστηρή χρήση του son montuno στη όπερα του, τέσσερα χρόνια πρίν. Στις φωνές, το βάρος βλέπουμε να πέφτει στους ώμους του νεαρού, τότε, Ruben Blades, όστις ανταπεξέρχεται με χαρακτηριστική άνεση και μαεστρία, αλλά εξ ίσου πειστικό είναι το ντεμπούτο, σε ένα μόνο κομμάτι, του τραγουδιστή που θα αποτελούσε την επόμενη πρώτη φωνή της Orchestra Harlow : του σπουδαίου αλμπίνου Nestor Sanchez.

Καίτοι ο Harlow έχει μιλήσει πλειστάκις για τις αρετές του “La Raza Latina”, κατατάσσοντας το στις σπουδαιότερες δουλειές του, οφείλουμε να πούμε πως πρόκειται για ένα καλών προθέσεων πλήν άνισο άλμπουμ, χωρίς κέντρο βάρους ή συγκεκριμένο σκοπό πέραν της καινοτομίας καθεαυτής, του οποίου η έμφαση στις ενορχηστρώσεις εις βάρος των συνθέσεων και στην jazz γλώσσα εις βάρος της salsa, εν τέλει λειτουργεί αποπροσανατολιστικά και συγχυτικά όχι μόνο για τον μέσο ακροατή αλλά και για τον φανατικό της salsa (και κατά τεκμήριο, φανατικό του Harlow), ενώ είναι βέβαιο πως ουδέποτε θα ενδιέφερε οιοδήποτε άλλο κοινό. Η αστοχία του “La Raza Latina” έγκειται ακριβώς στον γιγαντισμό του, στον πληθωρισμό ιδεών τεχνικής παρά καλλιτεχνικής φύσης που στριμώχτηκαν σχεδόν με το ζόρι σε έξι κομμάτια, τα οποία ήταν ασαφές πού ακριβώς απευθύνονταν και τί ακριβώς εκπροσωπούσαν, πέρα απο το θολό (σε αυτή την περίπτωση) όραμα του δημιουργού περί αναγωγής της salsa σε κάποιου τύπου «σοβαρή μουσική», με τους όρους που το λευκό αγγλόφωνο κοινό υποτίθεται πως αντιλαμβάνεται κάτι τέτοιο. Αν σε αυτά προσθέσετε τη συνειδητή έλλειψη προώθησης απο μεριάς της Fania, το “La Raza Latina” δεν μπορεί παρά να εγγράφεται στη μνήμη ως ένας δίσκος με ορισμένες καλές στιγμές και πολλά εσωτερικά αδιέξοδα, που πέρασε μάλλον απαρατήρητος απο το salsa ακροατήριο και σηματοδότησε, με αυτό τον ατυχή τρόπο, την τελευταία μείζονα καλλιτεχνική κατάθεση του Larry Harlow.

Τελευταία πράξη : απο την σύνταξη στο θρύλο.

Αν και η έλευση του ικανότατου Nestor Sanchez στο πόστο του τραγουδιστή της Orchestra Harlow επεξέτεινε για λίγο την κεκτημένη δημοφιλία της μπάντας, η αντίστροφη μέτρηση προς τη λήθη είχε αρχίσει. Οι δίσκοι που γράφτηκαν με τον Sanchez, παρ΄ότι δεν υπολείπονταν σε αρετές απο τους σύγχρονους τους άλλων νεοϋρκέζων salseros, έδειχναν περίτρανα πως η κλασική salsa όδευε ολοταχώς προς το κλείσιμο του κύκλου της. Οι πωλήσεις έπεφταν κατακόρυφα, οι μουσικές ηχούσαν όλο και πιο χιλιοακουσμένες και αδιάφορες κι εν μέσω αυτών, ο Harlow πάσχιζε να βρεί τη λύση ποντάροντας στο ταλέντο του Sanchez και τις φανταχτερές ενορχηστρώσεις του (που, πλέον, περιελάμβαναν και αμερικάνικα drums), όμως ήταν ήδη αργά – οι εξελίξεις υπήρξαν ραγδαίες και άλλαξαν το πρόσωπο της latin μουσικής μέσα σε μια τετραετία. Το μεγάλο όνομα της salsa ήταν, τώρα, ο Ruben Blades με τις γερές συνθέσεις και τους εκπληκτικούς του στίχους, ενώ η κατακόρυφη άνοδος της merengue στη Νέα Υόρκη (απότοκο της αθρόας εισόδου δομηνικανών μεταναστών στα τελευταία χρόνια των 70ς) και λίγο αργότερα (1982) η έναρξη της ιδρωμένης εποποιίας της salsa romantica, άφηναν πια ελάχιστες επιλογές στους πιονέρους της παλιάς σχολής.

Μετά το 1981, ο μεγάλος Larry Harlow ηχογράφησε μόλις δύο δίσκους, συνεχίζοντας πάντως να δουλεύει σε συναυλίες ή σαν guest star, όποτε τύχαινε κάποιος νεαρός salsero να ζητούσε τα φώτα ενός εν αποστρατεία «θρύλου» σε κάποιον δίσκο του. Πάντως, η επανένωση των Fania All Stars στη δεκαετία του 90 έβαλε στην πάντα τις (λογής λογής) διαπροσωπικές έριδες και ο Harlow άρχισε να ξαναπαίζει μαζί τους, όπως μπορούμε ν΄ακούσουμε και να δούμε στο πολύ καλό live τους, του 1994 στο Πουέρτο Ρίκο, το οποίο γυρίστηκε και σε βίντεο (πλέον, σε DVD). Η ανάκαμψη της salsa παλιού τύπου (salsa dura, όπως την βάφτισαν) περί τα τέλη της δεκαετίας του 90 έβγαλε, πάντως, απο την απραξία πολλούς απο τους παλιούς μαέστρους κι ο Harlow δεν ολιγώρησε για να στήσει την σούπερ μπάντα “Larry Harlow’s Latin Legends” (με την συμμετοχή αληθινών αστεριών, όπως οι Ismael Miranda, Adalberto Santiago, Pete “El Conde” Rodriguez, Johnny Pacheco κ.α.) και να ηχογραφήσει ένα πολύ καλό άλμπουμ το 1998.

Σήμερα, ο Harlow εξακολουθεί να δουλεύει με τους Latin Legends, έχει ακόμα ένα παιδικό latin project με τίτλο “Sofrito”, ένα μικρό latin jazz σχήμα, με το οποίο έγραψε ένα δυνατό live πρίν απο τρία χρόνια, κι όποτε παρίσταται η ανάγκη ενός ακόμα κονσέρτου των Fania All Stars δεν παραλείπει να δίνει το παρόν. Στα 68 του, αειθαλής και κοτσονάτος, για όσους ξέρουν και, κυρίως, ξέρουν να θυμούνται, παραμένει ένας απο τους αυθεντικούς συν-δημιουργούς του φαινομένου της salsa κι ένας καλλιτέχνης με τεράστια προσφορά και έργο που αξίζει να ξαναβλέπουμε και ν΄αναλύουμε διεξοδικά, όπως κάνουμε σήμερα στο latinmusic.gr . Στο κάτω κάτω, ένας είναι ο “Judio Maravilloso” - κι άλλος κανένας.


Τα μεγάλα hits του Larry Harlow

- La Cartera
- Abran Paso
- Señor Sereno
- Abandonada Fue
- Arsenio
- El Malecon
- El Paso de Encarnacion
- Gracia Divina
- Tumba y Bongó
- Mayari

Επιλεγμένη δισκογραφία

- “Orchestra Harlow presenta a Ismael Miranda”
- “Abran Paso”
- “Tribute to Arsenio Rodriguez”
- “Oportunidad”
- “Salsa”
- “El Judio Maravilloso”
- “Harlow live in Quad”
- “La Raza Latina”
- “El Albino Divino”
- “Rumambola”
- "Υο Soy Latino"
- “Latin Legends Band 1998”

(Με τους Fania All Stars)

- “Live at the Red Carter” vol 1 & 2
- “Live at the Cheetah” vol 1 & 2
- “Live at Yankee Stadium” vol 1 & 2
- “Tribute to Tito Rodriguez”

Βιβλιογραφία

- Rondon, Cesar Miguel : "El Libro de la Salsa . Cronica de la Musica del Caribe Urbano" . Caracas, 1980
- Perez, Hiram Guadalupe : “Historia De La Salsa”. Primera Hora, 2005.
- Kent, Mary : “Salsa Talks : A Musical Heritage Uncovered”. Digital Domain, 2005.

Φιλμογραφία

- “Through The Eyes Of Larry Harlow, El Judio Maravilloso”
- “Our Latin Thing”
- “Salsa”
- “Fania All Stars live in Africa”
- “Fania All Stars live at Puerto Rico, June 1994”


Προηγούμενη σελίδα

Πρόσφατα άρθρα
1. CHEO FELICIANO
διαβάστε το...


Γίνετε μέλος σήμερα!

Τελευταίες προσθήκες
1. Η Ιστορία της Μουσικής στην Κούβα, μέρος 1ο : από την Αποικία ως το Son.
διαβάστε το...
2. Στίχοι τραγουδιού : "COMO LA QUERIA" (Raul Marrero)
διαβάστε το...
3. Η latin εκπομπή επιστρέφει στον Kosmos 93.6!
διαβάστε το...
4. Carlos "Patato" Valdes, 1926-2007 : στη μνήμη ενός μεγάλου
διαβάστε το...
5. "Η Salsa ορχήστρα πρέπει να φτάνει τη μουσική σε οργασμικό επίπεδο" (JIMMY DELGADO)
διαβάστε το...
6. "Λοιπόν, Ας Μιλήσουμε Γιά Μουσική" : ένα άρθρο του Gabriel Garcia Marquez.
διαβάστε το...
7. Το CD player του latinmusic.gr : Καλοκαίρι 2007.
διαβάστε το...
8. "Αυλαία" γιά τον τραγουδιστή Tito Gomez.
διαβάστε το...
9. Λάτιν ιστορίες : Η ζωή εν barrio δια στόματος Frankie Vazquez.
διαβάστε το...
10. Στίχοι τραγουδιού : "AHORA ME DA PENA" (Henry Fiol)
διαβάστε το...
Νέες Κυκλοφορίες
Διάφοροι καλλιτέχνες - "BACHATA ROJA"
Αναλυτικά
SON DE TIKIZIA - "PA' LOS PIES"
Αναλυτικά
GILBERTO "PULPO" COLON - "HOT BREAD"
Αναλυτικά
MARC ANTHONY - "El Cantante"
Αναλυτικά
PIBO MARQUEZ & DESCARGA CRIOLLA - "Homenaje A Los Reyes De La Salsa"
Αναλυτικά
Το CD του μήνα
CD of the month
παρουσίαση

Latin chat now!

Φιλικά sites

world music
sofrito
rithmolatino
latin hellas
America Latina

Design & development Lollypop |::| © 2006 Basilio Stamatiou + Latin music & Latin culture
GR EN